Mijn 4-mei rede bij het Verzetskruis op de Bussumerhei

Dit zijn ernstige tijden.
Héél ernstig.

Mijn naam is Arthur Graaff - ik ben van 1948, ben journalist, schrijver maar vooral: antifascist. Mijn vader staakte mee met de Februaristaking van 1941 - de enige in Europa - en ging in het verzet in Hilversum, bij Philips waar hij illegale zendertjes bouwde. Maar hij werd verraden en zat vanaf 1942 gevangen bij de nazi's in Duitsland. Hij heeft het vrij redelijk overleefd en werd 97, hier in Bussum, waar hij zich tot zijn dood in 2014 prima voelde. 

Door hem ben ik uiteindelijk actief antifascist geworden. Hij steunde me daarin. Toch vond hij het niet nodig dat ouwe nazi's oftewel 'ouwe kerels' zoals hij zelf, nog de gevangenis in zouden moeten. Ik dacht daar heel anders over - en nog. Ik heb de werkgroep 'Herdenk Nazi's Niet' opgericht. Die heeft het behoorlijk druk.

Vandaag, deze 4 mei,  is raar genoeg een feestdag. Althans voor het dagblad Trouw: ze hebben namelijk nummer 25.000 vandaag uitgebracht. Dit is 'm. Een enorm getal sinds hun begin in de oorlog. Af en toe schrijf ik ervoor.

Trouw was een verzetsblad, dat  op 18 februari 1943 begon te verschijnen. Of beter: niet te verschijnen, want dat kon niet, die krantjes werden stiekum rondgebracht.

Toeval bestaat niet: vanochtend kwam ik in het winkelcentrum een oude man van 92 in een rolstoel tegen, Bart, die ik vroeger in het wijkcentrum hier sprak. We praatten even, en ik liet hem dit exemplaar van Trouw zien - het feestexemplaar. Toen zei hij: ik heb die nog stiekum rondgebracht, als klein blaadje, en ook Vrij Nederland. Nou moe!
Bart is van 1934 - hij deed dat dus als jongen van 9, 10. Mochten die dan ook in het verzet? Jazeker, dat gebeurde. Met Bart ging het goed, hij is nooit gepakt. Maar ruim 200 andere schijvers, drukkers en bezorgers wel - ook hun oprichter Wim Speelman, die werd geëxcuteerd op 17 februari 1945. Jazeker, vlak vóór de bevrijding.

Even naar het nu: het is voor ons nu en hier totaal onvoorstelbaar dat je niet zelf een krantje kan drukken, of printen of kopiëren en in alle openheid rondbrengen kan. Of dat je op de 'social media' je kan uitleven, soms met een hoop leugens en verzinsels erbij. Dat kan dus niet in Rusland, en tot voor kort ook steeds moeilijker in Hongarije en zo nog wat landen. En het kan ook niet in de Gazastrook - daar staat geen gebouw meer overeind, er is geen stroom of water of eten en de Israëli's zijn hard op weg de Palestijnen uit te roeien.

Wat zouden deze zes mannen die hier op het kruis staan nu eigenlijk van ons willen? Twee van hen waren mede-oprichters van Vrij Nederland. De jongste naam op het kruis is Han van Zomeren, 21 jaar, een drukker en communist. In 2024 kwam de naam van verzetsorganisator Huibert van Ginhoven erbij, dankzij speurwerk van zijn neef Dick van Ginhoven. Er zijn nu familieleden van Huibert hier, en zij leggen als eerste kransen.

Maar wat zouden deze mannen willen van ons? Het is heel simpel: dat wij doen als zij.
Dat wij ons verzetten tegen onrecht.
Tegen onderdrukking van minderheden.
Tegen onvrijheid en terreur in het algemeen.

Is dat nodig? JAZEKER! AB-SO-LUUT!

Extreem rechts groeit en bloeit, pleegt aanslag na aanslag ook in Nederland. Ik was in Loosdrecht, en voelde me behoorlijk  bedreigd. Ik ben eerder op enkele sites met de dood bedreigd. Er is iemand veroordeeld wegens zulke bedreigingen.

En het wordt alleen maar meer met de absurde groei van Forum. En met politici die in het parlement hardop zeggen dat zij dit een nepdemocratie vinden. Nep  - als je de aangenomen en vastgestelde spreidingswet gaat uitvoeren? Jaja, want dan krijg je tegels door de ruiten van je gemeentehuis. 

Zo kunnen we niet leven.

We moeten er echt actief tegenaan - en het voorbeeld volgen van deze zes mannen. De eerste was een spion uit Engeland, die aan een parachute terugkwam. Hij was luitenant bij de Marine en was getraind in de strijd, Lodo van Hamel. Dat kan niet iedereen hem nadoen - maar dat hoeft ook niet.

Dus: word lid van een beweging - er zijn er genoeg. Of van een pittige politieke partij, die de democratie overeind houdt en dat duidelijk zegt. Ga mee demonstreren - de Rode Lijn demo's waren prachtig. Steek er tijd en moeite in - maar let op: succes is NIET gegarandeerd - je doet het voor je kinderen. Of word lid van onze werkgroep.

Ik dank ook mijn vriendin voor haar onafgebroken steun bij al mijn bezigheden als antifascist - NB bij haar in huis zat een Joodse familie - hier 2 km vandaan.

Laten we zo direct het verboden lied zingen - al was het maar omdat niemand dat nu zal tegenhouden. En nee, ik ben GEEN monarchist maar ik zing toch mee... 

O ja, wat willen deze doden ook alweer?

Dat wij hen nadoen!