Wat bepaalde ons? Kanttekeningen bij de film Boomers

De film zette me aan het denken. Ja: wat overheerste er nou in de jaren '50, '60 en ook nog '70? Dingen dus die ons 'boomers' (ik haat dat woord) hebben gevormd? Nou, vooral doorwerken, opschieten en niet zeuren. Dat klinkt afgezaagd, maar het ging toen om de 1 miljoen Nederlanders die ofwel helemaal geen huis meer hadden - door de afbraak van flinke stukken Scheveningen door de nazi's, bombardementen op R'dam, Nijmegen, Arnhem, Enschede, Roermond, Venlo, Rhenen  etc - ofwel ergens inwonend vanwege de sterke bevolkingsgroei. Vaak bij onbekenden in hun villa's. Ja, dat was mooi... ruzie met de mevroi over wie er om half zes in de gedeelde keuken mocht... Want dat bestond toen echt - maar iedereen wist dat het niet voor eeuwig was en dat de oplossing eraan kwam.  Dat - en niets anders - moest en zou opgelost worden.

Enorme bouwprojecten ontstonden: Amsterdam Nieuw-West, idem bij Rotterdam en die andere grotere steden, maar ook niet-getroffen plaatsen als Hilversum - waar het aantal woningen verdubbelde. Later nog Lelystad, Purmerend, Zoetermeer,  Leeuwarden, Alkmaar en Hoorn e.o. en vooral: Almere! Het wereldwonder. En vergeet niet: we werkten tot 1969 nog op zaterdagochtend op school en kantoor en ook in de bouw  en de fabrieken. De werkweek was - inderdaad- zo'n 44 uur. De koelkast kwam toen net, en ook de wasmachine - maar absoluut geen volautomaat. Maar de klassen waren nog vol met 30 of zelfs 35 kiddo's - en Nederland was ook vol met zo'n 11-12 miljoen types, waarvan er dus, logisch toch? - ruim 600.000 miljoen emigreerden. Ja, vol is tenslotte vol! Er kwamen ook honderden bejaardenhuizen (en wie kreeg die ook al weer weg...?)

O ja: het was vrij normaal om uit een groot gezin te komen, omdat de pil pas verscheen rond 1966. Mijn vriendje Frans: vijf man plus Bernadette (hij emigreerde naar Canada). Bij Ruth en Babs van oom Egon: nog 4 dames en 3 heren, dus totaal 9 (één werd generaal). Mijn opa en oma: zes kids. Wij hadden er 4. Er was dus wat minder aandacht p/p dan in 1980, '90 en daarna. O ja: de overburen emigreerden ook naar Canada. Wij naar de VS.

Hoe gezellig hadden de boemers het dan wel niet? Nou: mama was zeker altijd thuis om 12 uur en om 4 uur als de scholen uitgingen. Maar ja: druk-druk-druk met de boodschappen, de was, de 4-5-6-7 bloedjes. Er was nog helemaal niets kant-en-kl. Te duur! Diepvries bestond nog niet.

Okee, okee, ik stop en kom tot de kern.

We hebben het als boemers niet slecht gehad, maar ook absoluut niet makkelijk. In de jaren '60 ontdekten we o.m. door de tv - dus onvermijdbaar - dat Auschwitz bestaan had. En Eichmann, en Göring en Goebbels en... Dat er in Nederland alleen al zo'n 500.000 mensen nogal veel - misschien vaak iets te veel voor hun gezondheid - met de oorlog te maken hadden gehad - en dat maar hadden weggeslikt om die nieuwe huizen te kunnen bouwen en de rest. Nederland telde relatief de meeste oorlogsdoden van alle bezette landen - 275.000 op een bevolking van 9 miljoen van toen. Maar we hadden onze stijve calvinistenruggen, ook de katholieken, dus: Niet zeuren! Annie MG Schmidt - losgebroken dochter van een predikant - werd razend populair door haar lied 'Zeur niet!' dat in de eerste Nederlandse musical 'Heerlijk duurt het langst' zat. Nou, eentje dan: 

'Ga naar het postkantoor en spuug door het loket
Krijg een hartaanval of ga desnoods naar bed
Met de kardinaal
Doe dat allemaal
Maar zeur niet, zeur niet, zeur niet'

Maar de boemers hadden het al begrepen... Aanpakken, actie en nog eens actie! Zo kregen we de eerste bezettingen van de universiteiten zoals in mei 1969 het Maagdenhuis in Amsterdam (ik fietste er wel eens langs), en fabrieken - in 1973 de ENKA, de Nederlandse Kunstzijdefabriek in o.m. Ede en Breda.  Op de VARA las langharig-boemschuw tuigleider Koos Zwart elke zaterdagmiddag de koersen van softdrugs op. Koot en Bie haalden stelselmatig wethouders en het gezag onderuit. De Chick en de Candy, dus de porno en de sexshops verschenen vanaf 1968. En homo's! Opeens overal homo's.

Nou, dat werd lachen in de psychozorg in de jaren '70 en '80. Het kon niet op: honderden, duizenden psychologen en psychs gingen voor in de hulp voor de 'tweede generatie'. tegelijk zaten in Breda vier grote oorlogsmisdadigers gevangen, tot 1989: Lages, Aus der Fünten, Kotälla en Fischer. In 1972 leidden plannen voor hun vrijlating nog tot demo's op het Binnenhof. Maar dat waren de vaders van de boemers.

Maar niet zo snel: we hadden al wel de fantastische AOW, mooiste van de wereld, het ziekenfonds (ooit bedacht in nazi-Duitsland) en de vijfdaagse werkweek - ik heb die komst meegemaakt. En... de auto - vooral de VW, de Eend en de Renault - plus vakantie in het buitenland. Kortom: we hadden eigenlijk niets meer te wensen. Ja natuurlijk kwam er op tv Nederland 2 bij, en op de radio Veronica en toen Hilversum 3 en de rest volgde vanzelf. We zijn daardoor nu volmaakt gelukkig met wat de boomers allemaal voor ons hebben bedacht en geregeld. O ja: in de boemjaren traden priesters en masse uit het vak, nadat paus Johannes de 23ste  de bezem eens door de katholieke kerk had gehaald. In 1968 sloten alle groot-seminaries hun deuren en was er niet één priesterwijding meer...

Dus ik begrijp precies waarom er nu een 'grappige' film vol met die types verschijnt. Er zijn er genoeg, ze hebben meestal best twee of drie tientjes over voor een 'leuke avond' in de bios. Ze kunnen  naar hun vertrouwde kopieën kijken.

Maar die m/v's uit die jaren hebben ook de democratisering een paar treedjes verder gekregen. Ze hebben de kunsten opgeschud, de universiteiten en HBO's uitgebreid en populair gemaakt... wat wil je nog meer? Je kon toen gaan studeren zonder één cent te makken - ook niet van je ouders! En kijk nu 's... O, is dat niet meer? Hee, Rutto: nog een keer bedankt! 

En de boemers moesten ook nog anderhalf jaar in dienst, tot 1996. Met een beetje 'geluk' kon je dan leren tijgeren in Duitsland of in... La Courtine! Dat zegt 50-minners van nu helemaal niets. Dat was het grootste militaire oefenterrein van de Fransen, precies in het lege midden van het land, dat Nederland huurde van 1959-1964 en waar we later ook weer oefenden. Zou nu ook een prima idee zijn.

En de boemers hebben van 1945 tot 1994 de vrede in Europa bewaard, gekoesterd, in stand gehouden, verzorgd, uitgebouwd. Die was opgetuigd door de meest onverzettelijke figuur uit de oorlog, Winston Churchill. Hij bereikte dat de oude aartsvijanden Frankrijk en Duitsland samen met de Benelux een clubje begonnen, eerst de Europese Gemeenschap van Kolen en Staal, en toen, ja hoor: de enige echte Europese Economische Gemeenschap. Ik heb er in 1984 nog een half jaar gewerkt, in Luxemburg, als redacteur.

En dan Kanselier Helmut Kohl: hij kon in 1989 eindelijk de muur in Berlijn om krijgen en Duitsland herenigen, gesteund door ongeveer alle politieke boemers in Western Germany. Ik heb Oost-Duitsland en Checkpoint Charlie nog in vol bedrijf meegemaakt - dat was diep treurig, als je zoals wij een jongen in West-Berlijn kende, die zijn moeder alweer twee jaar niet gezien had, hoewel ze maar tien km verderop woonde. Ik weet niet meer hoe hij heet...

Lech Wałęsa  uit het jaar 1943 (uitspraak: Wauwensa), kreeg zijn land uiteindelijk in 1989 ook vrij van communisten, en zijn aanhanger Adam Michnik uit 1946 deed veel van de rest als oprichter/hoofdredacteur van de nieuwe krant Gazeta Wyborca.

Alexander Dubček uit 1921 idem in Tsjecho-Slowakije, dankzij de steun van o.m. de studerende boomers. Eén van hen, Jan Palach, stak zich op 16 januari 1969 in Praag op een plein in Praag in brand en stierf - ik zocht hem net op, en blijkt-ie exact één dag ouder dan ik... Ik weet nog dat ik op huwelijksreis was met mijn eerste vrouw in Luxemburg en dat we getroffen waren doordat ze daar al na enkele weken een plein naar hem hadden vernoemd. Het is er nog. We waren destijds op onze naïeve manier, onervaren, overmoedig, optimistisch ontsteld. Zoiets hadden we nog nooit meegemaakt. Maar ik weet nu: onze ouders evenmin.

Uiteindelijk verdwenen ook de rare, vaak  wrede dictatoren uit Spanje, Portugal en Griekenland, mede door de boemer-studenten. Ik moest nog eens op dienstreis naar Spanje in maart 1974, toen er net weer twee jonge extreme activisten Heinz Chez en Salvador Puig Antich,  aan de wurgpaal - garotte - door de overheid waren doodgewurgd. De laatsten, en ook boemers. Maar ik zal het niet vergeten, en ik ben toch maar gegaan -  geen goede beslissing. Maar daarna is dat gestopt in Spanje.

In de VS was 1968 het jaar van de grote studentenprotesten, de moorden op Martin Luther King en op Bobby Kennedy. De oorlog in Vietnam eiste de levens van duizenden boomers en in 1968 begonnen de communisten daar het Tet-offensief, waardoor in de VS de steun voor deze oorlog afbrokkelde. We demonstreerden in die jaren zeker elke maand tegen die oorlog, tegen president Lyndon B. Johnson, met de leus: 'Hey, hey LBJ - how many kids did you kill today?' Dat 'kunnen we nu wel vervangen door 'Hey, hey, Netanjee,...' En in 1970 had je de Kent State shootings in Ohio, toen de National Guard 4 studenten doodschoot en er 9 verwondde. En toen Neil Young twee weken erna 'Ohio' schreef en opnam met Crosby, Stills en Nash. Young is de oudste boemer in dit verhaal, uit 1945

Er stierven 50.000 Amerikaanse boomers - jongens - van 18-23 uit de VS in die oorlog, op een totaal van ongeveer 10 miljoen van die leeftijd in totaal in de VS. Hoeveel Vietnamese? Ik vroeg het AI 2x maar er kwam geen definitief antwoord - misschien wel 1,5 miljoen.

Maar de drie ergste boomers uit onze geschiedenis hebben al dat moois vrijwel helemaal kapotgemaakt: Trump uit 1946, Netanyahu uit 1949 en Poetin uit 1962. Van hen hebben er twee een nare jeugd gehad - en het was niet Netanjee.

Als het tegenzit moeten we met zo'n Poetin nog 20 jaar doorboemeren... Trump loopt gelukkig af (hoewel...) en Netanyee houdt het ook geen drie jaar meer uit (al weet je het nooit en al maakt dat weinig uit...). Poetin zal zeker vijanden hebben, schreef hij hoopvol, zonder er één te kunnen noemen.