Klokkenluiders: tien jaar huis van ..., nu doorpakken

Op weg naar het 10-jarig jubileum van het Huis van Klokkenluiders kwam ik op de hei langs een kudde halfwilde Schotse runderen met horens van 50-60 cm. En even daar voorbij stak een ree de zandweg over, ook wel bekend als de Doodweg of het Gebed Zonder End. Het was lekker fris.

Ik had het programma niet al te goed bekeken en was aangenaam verrast dat Pieter Omtzigt er zou spreken.

Goed: we zaten op de locatie waar Barend en Van Dorp ooit begonnen, Gooiland in Hilversum - tevens thuis voor enkele tientallen statushouders. Al snel werd duidelijk dat er wel wat bereikt was - maar een freelance trompettiste uit een symfonie-orkest werd in haar orkest zo lastig gevallen en kreeg zo weinig steun, dat ze intussen als treindienstleider ging werken bij de NS. In die muziekkringen en dus ook op de conservatoria kun je het echt schudden, zo beaamde een paar vrouwen.

Die waren overigens flink in de meerderheid onder de deelnemers. Geen idee of dat gunstig of niet is.

Ik kan melden dat ik rond 2000 zelf klokkenluider was. Ik freelancete toen voor o.m. de Volkskrant en had ook wel redelijk wat geschreven voor Het Parool en incidenteel voor Trouw. Die zaten toen samen met de NRC in een concern dat de Perscombinatie heette. Die wilde natuurlijk vooruit in de digitale wereld. Daarom stopten ze alle artikelen, ook van de freelancers, in een databank: de Persdatabank, jawel! En wie dan betaalde kon onze stukkies bekijken. Alleen... ze hadden even vergeten dat aan ons, freelancers, te vragen.

Ik zat toen toevallig ook in het bestuur van de vakbond NVJ. Ik had dat misbruik ontdekt en gooide dat daar op tafel: nou, rustig nou maar, we regelen wel wat. Maar dat werd niks dus: de NVJ durfde geen ruzie aan met de toen grootste krantenuitgever van Nederland. Samen met enkele andere actieve freelancers als Max Pam en ik, schaakgrootmeester Hans Ree, eetschrijver Johannes van Dam, columnisten als Theodor Holman en schrijver Nicolaas Matsier begonnen we een proces. En ja hoor: het lukte!

Op het jubileumcongres is een dergelijk succes bijna ongepast - want vrijwel niemand kreeg echt en binnen twee-drie jaar gelijk. Zeker niet de vader van alle klokkenluiders, Ad Bos, die er enorme problemen mee heeft gehad door de bouwfraude die hij ontdekte. Hij verwacht niet dat er binnen afzienbare tijd een degelijke oplossing komt, zo zei hij me. Zelfs niet als wraak op de klokkenluiders zoals demotie of ontslag strafbaar wordt. Hij heeft wel hoop door de huidige voorzitter van het Huis van K. , Cornelis van der Werf, die van de Algemene Rekenkamer komt.

Ik sprak ook nog met Pieter Omtzigt en ook hij gelooft niet dat het snel of grondig verandert. Wel noemde hij de toestand in Gr-Br wat beter. Daar had je de enorme ramp met de veerboot Herald of Free Enterprise. Bij die ramp  bleef de klep van het schip vanuit Zeebrugge openstaan, het zonk en dat kostte in de nacht van 6 maart 1987 maar liefst 193 opvarenden het leven. Zoiets hakt er natuurlijk in - maar als je daarop moet wachten...

Tot mijn grote genoegen zag Omtzigt er veel beter uit, hij klonk strijdvaardig en was weer aan de gang gegaan met zijn studie. Hij kon me rechttoe rechtaan bevestigen dat het veel beter ging. Het gekke was dat ik hem dat nog vergat te vragen in eerste instantie... O ja: over klokkenluider Ad Bos komt er een documentaire, waar daar in Gooiland flink voor gefilmd werd.