Over Israël/Palestina: Iran betaalt prijs voor steun aan Hamas

De minister van Defensie, Yeşilgöz (VVD), spreekt over een mogelijk 'derde wereldoorlog'. Het Neerlands koningspaar gaat in april op bezoek bij Trump, de president die niet vrij is van Epstein smetten, heb- en oorlogszucht. Het paar mag bij hoge uitzondering logeren in Het Witte Huis. Trump had gezegd onder de indruk van Maxima te zijn. De minister-president Jetten (D66) mag bij het diner aanschuiven. Ooit noemde hij Trump een veroordeelde crimineel en een vrouwenhater. Wilders (PVV) gaf dat door aan Trump en blijkt dus ook nog een verrader te zijn.

Geen fraai en hoopgevend beeld. De VVD rechtvaardigt hoge militaire uitgaven, bevoordeelt ondernemers en rijken en bezuinigt op de sociale voorwaarden van de overgrote meerderheid van de loonafhankelijke bevolking. Trump probeert te doen vergeten dat hij een platte boef is en samen met Netanyahu zelfs eeuwenoud cultureel erfgoed in Iran bombardeert. Hij speelt mooi weer door over het einde van de oorlog te zeggen in onderhandeling met Iran te zijn, terwijl potentiële gesprekspartners voor zover ze niet vermoord zijn, van niks weten. Zijn kompaan Netanyahu koerst steeds meer zijn eigen weg en breidt de oorlog - vol vernietiging - uit naar Zuid-Libanon. Zo houdt hij de rechter op afstand om eerdere corruptie onbestraft te houden en stelt hij verkiezingen uit die hem vrijwel zeker geen meerderheid zullen opleveren.

Da'am

Dit ter introductie om vervolgens aandacht te geven aan een politiek gegeven dat de Nederlandse media niet vaak bereikt, namelijk een systeem-kritische visie op wat er in het Midden-Oosten gebeurt. Daarvoor is een verklaring vertaald en bewerkt van Da'am Workers Party.* Een kleine Joods-Arabische politieke organisatie in Israël die zich inzet voor Israëlisch-Palestijnse vrede op basis van gelijkheid en wederzijdse erkenning van rechten. De partij bevordert sociale rechtvaardigheid en Joods-Arabische samenwerking als fundament voor een democratische toekomst. Om de vrede mogelijk te maken, is wederzijdse erkenning een fundamenteel principe.

Het standpunt van Da'am: de Amerikaans/Israëlische aanval op Iran van 28 februari jongstleden is een direct gevolg van de gebeurtenissen na de terroristische aanslag van Hamas op Israël van 7 oktober 2023.

Moorddadige gok Hamas

Iran steunde jarenlang organisaties als Hamas in Gaza en de Islamitische Jihad in de Palestijnse gebieden en breidde zo zijn invloed in het Midden-Oosten uit en ontweek tegelijkertijd elke directe confrontatie met Israël. Wel bouwde Iran aan een "As van Verzet" die gericht was op de vernietiging van Israël door de opbouw van een dominante macht in het Midden-Oosten - mogelijk gemaakt, doordat Iran één van de grootste producenten van ruwe olie is en over grote oliereserves beschikt.

Gedurende de afgelopen twee decennia slaagde het Iraanse regiem erin de machtsvorming met relatief weinig weerstand op te bouwen en groeide de regionale status aanzienlijk. Vooral bevorderd door het mislukte Amerikaanse project (2003) in Irak. Dat leidde bij de Verenigde Staten tot de conclusie een grootschalige, militaire confrontatie in het Midden-Oosten te vermijden. Met als resultaat een overeenkomst in 2015 die Iran een diplomatieke dekking bood om de positie van zijn regiem in Gaza en Libanon te versterken. Dit moedigde het vertrouwen van zijn bondgenoten aan en stimuleerde een beslissende confrontatie: de laatste Dag van oordeel, gericht op de vernietiging van de staat Israël.

Toen Hamas en Jihad op 7 oktober 2023 hun gecoördineerde aanval lanceerden op Israëlische gemeenschappen in (de buurt van) Gaza, voerden ze een bredere regionale strategie uit. Met een doelstelling die zich uitstrekte tot ver buiten de Palestijnse arena. Namelijk de onmiddellijke deelname van Hezbollah in Libanon en de Houthi's (rebellenbeweging in Jemen) aan aanvallen op Israël.

De oorlog die zich daarna ontwikkelde en de levens van miljoenen in het Midden-Oosten veranderde, is dan ook het directe gevolg van de moorddadige gok van Hamas in dienst van de strategische ambities van Teheran.

Akkoord

In de twee jaar na de aanval van Hamas richtte Israël zich op de leiding van Hamas en Hezbollah en vernietigde een groot deel van hun militaire capaciteit. Terwijl een overeenkomst over een 'staakt-het-vuren' in Libanon volgde, stortte het Syrische regiem als een kaartenhuis in elkaar. Daardoor verdween een centrale pijler van de As van Verzet, waarin Iran miljarden investeerde.

De Amerikaans-Israëlische operatie in juni 2025 heeft de militaire capaciteiten van Iran en zijn nucleaire programma ernstig beschadigd. Een paar maanden later volgde in Gaza een akkoord over een 'staakt-het-vuren' en de vrijlating van Israëlische gijzelaars. De oorlog die op 7 oktober was begonnen, was 'afgerond'.

Volksopstand in Iran

De resultaten van de oorlog in Gaza waren duidelijk en beslissend. Geen van beide partijen had een belang bij nieuwe gevechten. Toch weigerde het Iraanse regiem deze realiteit te erkennen. Sinds de operatie van juni 2025 beweerde het dat de As van Verzet daadwerkelijk de oorlog had gewonnen en dat Israël was verslagen. Met als argument dat Israël zelf het staakt-het-vuren had gevraagd na zware schade aan de economische, medische en militaire infrastructuur in de grote steden.

De leiding in Teheran trok niet de strategische conclusies na haar nederlaag en die van haar bondgenoten. Ze negeerde de historische betekenis van de deelname van de Verenigde Staten - voor het eerst – aan een Israëlische aanval op Iraanse nucleaire faciliteiten.

Eind december 2025 werd de zwakte van het regiem dramatisch zichtbaar, toen in Iran een massale volksopstand losbarstte. Nieuwe sociale groepen sloten zich aan bij de protesten en demonstranten scandeerden Dood aan Khamenei (hoogste leider). Ze eisten de omverwerping van het regiem dat Iran bijna een halve eeuw met repressie had geregeerd en het land in armoede en honger had gedreven. Meer dan dertigduizend burgers werden binnen enkele dagen door de repressieve machine van het regiem afgeslacht in een wanhopige poging om de opstand te stuiten.

Hamas en Hezbollah: geen compromis

Tegen deze achtergrond eiste president Trump de bereidheid van Iran om te onderhandelen. Hij steunde dat met de aankondiging een fors aantal militaire strijdkrachten naar de regio te sturen. In februari 2026 kwamen er onderhandelingen tussen vertegenwoordigers van de Verenigde Staten en Iran. Met als doel een akkoord te sluiten dat een militaire confrontatie kon voorkomen, in de hoop ook de situaties in Gaza en Libanon te stabiliseren.

Veel waarnemers verwachtten dat het Iraanse regiem de nieuwe machtsbalans zou erkennen en zijn gewichtige strategische ambities, waaronder zijn nucleaire project, zou laten varen. Trump verklaarde herhaaldelijk dat hij de voorkeur gaf aan een te onderhandelen schikking boven een militaire confrontatie. De leiders in Teheran negeerden dat. De vernietigende arrogantie van Hamas' leiderschap dat de rampzalige aanval van 7 oktober lanceerde, maakte ook deel uit van de positie van het Iraanse regiem. Ze wezen de Amerikaanse eisen af. Zowel Hamas als Hezbollah kwamen tot vergelijkbare compromisloze standpunten. Hezbollah verklaarde dat het zijn wapens niet zou inleveren bij de Libanese regering, noch een staakt het vuren zou toestaan met Israël. Hamas verwierp de resolutie van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties die opriep tot ontwapening en wederopbouw voor Gaza.

Regionale oorlog

Het lijkt er op dat de Iraanse leiding dacht een aanval te kunnen voorkomen en zonder grote concessies een gunstig akkoord kon bereiken. De berekening van Teheran was gebaseerd op de publieke oppositie binnen de Verenigde Staten tegen oorlog. Zowel bij de Democratische Partij als delen van van Trumps MAGA-aanhangers binnen de Republikeinse Partij.

Iran ging er ook van uit dat de Golfstaten – oorlog kon hun olie-infrastructuur bedreigen – druk zouden uitoefenen op Washington om militaire confrontaties te voorkomen. De strategische gok van Teheran was dat de Verenigde Staten hun traditionele beleid van inperking zouden voortzetten. Inderdaad, jarenlang slaagde Iran erin westerse regeringen zo ver te krijgen de terughoudendheid van Washington te gebruiken om een directe confrontatie aan te gaan.

De in 2015 ondertekende nucleaire overeenkomst beëindigde heel wat sancties tegenover Iran en opende economische mogelijkheden die voorheen niet beschikbaar waren. Maar tijdens de internationale erkenning van deze overeenkomst, breidde het Iraanse regiem zijn ballistische raketprogramma uit. Bovendien ontwikkelde het dodelijke 'drone technologieën' (ook voor Oekraïne) en verleende het massale financiële en militaire steun aan militante groepen in Libanon, Jemen, Syrië, Irak, Gaza en de Palestijnse gebieden. Zelfs de aanval van 7 oktober zette de regering Biden er niet toe dit gebrekkige beleid van inperking los te laten. In april 2024, nadat Iran voor het eerst honderden drones en ballistische raketten naar Israël lanceerde, probeerde Biden de reactie van Israël in te dammen. Met als het argument dat een regionale oorlog koste wat het kost moest worden vermeden. Maar in werkelijkheid was de regionale oorlog die Washington probeerde te voorkomen, al begonnen.

Trump kiest militaire weg

De agressie van Iran en zijn bondgenoten tegen Israël – gecombineerd met het brute bloedbad van tienduizenden Iraanse burgers tijdens de recente opstand – kan niet genegeerd worden. Een dergelijke passiviteit riskeert een gevaarlijk signaal dat het gebruik van geweld voldoende zou zijn om de Verenigde Staten af te schrikken.

In februari 2022 viel Rusland Oekraïne binnen en bedreigt Europa. China bereidt zich voor op een mogelijke invasie van Taiwan. Beide landen houden de ontwikkelingen in het Midden-Oosten nauwlettend in de gaten, wachtend om te zien hoe de Verenigde Staten reageren op Iraanse agressie. Het gedrag van Saoedi-Arabië geeft een duidelijk voorbeeld. In 2019 viel Iran Saoedische oliefaciliteiten aan tijdens Trumps eerste termijn. De Verenigde Staten kozen ervoor om niet te reageren en boden weinig zinvolle hulp aan hun bondgenoot.

Saoedi-Arabië en andere Golfstaten concludeerden dat Washington deze landen misschien niet zou verdedigen en begonnen met de ondertekening van overeenkomsten met Iran en de versterking van de banden met China en Rusland.

Zelfs tijdens de onderhandelingen tussen Washington en Teheran in februari 2026 bleef de indruk bestaan dat de Amerikaanse regering graag een akkoord wilde bereiken en een militaire confrontatie vermijden. Toch geloofde Iran blijkbaar dat elke concessie ten opzichte van de fundamenten van de As van Verzet het regiem zelf zou ondermijnen. Daarom arriveerden Iraanse onderhandelaars aan de onderhandelingstafel in Muscat en Genève met een rigide en uitdagende positie. Onder die omstandigheden koos Trump uiteindelijk voor de militaire weg.

Doelstellingen Amerika en Israël

Terwijl de oorlog voortduurt, blijven er belangrijke vragen: zullen Israël en de Verenigde Staten erin slagen het Iraanse regime te breken? Gaat het Iraanse volk weer de straat op? Zal Iran uiteindelijk een democratische staat worden met vreedzame betrekkingen met zijn buren? In deze fase van de oorlog zou elk definitief antwoord voorbarig zijn.

De Islamitische Revolutionaire Garde en de aangesloten netwerken functioneren als een krachtige militair-economische structuur die zich richt op de uitdijende ambities van Iran en de bestrijding van de binnenlandse oppositie. Deze organisatie bezit grote economische belangen binnen en buiten Iran en is nauwelijks van plan deze op te geven. In veel opzichten werkt het als een gewelddadige, maffia-achtige structuur - een staat binnen een staat. Deze krachten stimuleren momenteel de voortzetting van de oorlog en weigeren het opkomende machtsevenwicht te erkennen.

Hoewel Israël en de Verenigde Staten verklaarden de val van het regiem te verwelkomen, behoorde verandering van het regiem niet tot de officiële oorlogsdoelstellingen. Deze waren beperkter: 1) vernietiging van het nucleaire programma van Iran, 2) ernstige schade aan zijn ballistische raket- en dronecapaciteiten, 3) neutralisatie van zijn regionale bondgenoten en 4) verzwakking van de interne repressie van het regiem – met name de Revolutionaire Garde.

Als deze doelen worden bereikt, kunnen ze voorwaarden scheppen waaronder het Iraanse volk opnieuw tegen het regiem zou kunnen opstaan.

Amerikaanse publieke opinie geschokt

De aanval die op zaterdagochtend 28 februari jongstleden werd gelanceerd, kwam als een complete verrassing voor het Amerikaanse publiek. Oorlog met Iran was geen onderdeel geweest van het nationale debat. In Israël daarentegen bereidde het publiek zich al maanden voor op een dergelijke mogelijkheid, omdat de regering herhaaldelijk waarschuwde voor de groeiende kans op oorlog.

Toen Trump op 24 februari zijn "State of the Union" aan het Congres uitsprak - slechts vier dagen voor de aanval - wijdde hij slechts een paar minuten aan Iran tijdens een twee uur durend verhaal. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de Amerikaanse publieke opinie geschokt en onvoorbereid was, toen de oorlog begon. Binnenlandse zorgen domineren het Amerikaanse politieke leven: economische problemen, stijgende kosten van het levensonderhoud, immigratiekwesties en politieke schandalen.

Peilingen na de aanval lieten een wijdverspreide scepsis zien over de oorlog en een diepe bezorgdheid over een andere langdurige Amerikaanse betrokkenheid in het Midden-Oosten. Veel Amerikanen beschouwen de inspanningen van Iran om de regio te destabiliseren niet als een directe bedreiging van de Amerikaanse nationale veiligheid. Maar vanuit een geopolitiek perspectief, is het moeilijk te ontkennen dat de Verenigde Staten - als de leidende macht van de democratische wereld - zich grote zorgen maken. Amerikanen kunnen niet onverschillig blijven tegenover de poging van Iran om een fundamentalistische orde op te leggen en Israël te elimineren, tenslotte één van de naaste bondgenoten van Washington.

Helaas faalt de Amerikaanse regering haar eigen publiek duidelijk uit te leggen wat de redenen en doelstellingen zijn van de oorlog, hetgeen een mislukt leiderschap laat zien.

Steun Israëlische publieke opinie

Sommige kleine organisaties aan de Israëlische linkerzijde – waaronder de Communistische Partij – verzetten zich tegen de oorlog en lijken los te staan van de heersende stemming van de Israëlische samenleving. Evenals delen van links in Europa en de Verenigde Staten, roepen ze op tot een onmiddellijk staakt-het-vuren en sluiten ze zich in wezen aan bij Hamas, Hezbollah en Iran. Daarentegen steunen de grote oppositiepartijen in Israël de militaire acties van de regering, waarbij ze erkennen dat Iran niet alleen een ernstige bedreiging vormt voor Israël, maar voor de hele regio.

Premier Benjamin Netanyahu heeft geprobeerd de oorlog om te vormen tot een politieke troef en zo electoraal te scoren. Hij presenteert zijn nauwe relatie met Trump als een bewijs dat hij de enige Israëlische leider is die de Verenigde Staten kan overtuigen om militair samen te werken met Israël op zo'n ongekend niveau.

Het bewijs van peilingen na de aanval op Iran, suggereert dat de kaarten van 'Bibi' niet zijn veranderd. Israëlische politieke verhoudingen blijven grotendeels ongewijzigd: de aanhangers van Netanyahu blijven hem steunen, terwijl zijn tegenstanders hem stevig afwijzen. Dit komt grotendeels, omdat een meerderheid van de Israëli’s zich sterk verzet tegen het binnenlandse beleid van Netanyahu en zijn voortdurende aanvallen op democratische instellingen, met name de rechterlijke macht en de vrije pers.

Trumps publieke aanval op president Isaac Herzog en zijn oproep om Netanyahu gratie te verlenen, riepen wijdverspreide woede bij Israëli’s op. Velen zagen het als een poging van Netanyahu om de oorlog en zijn relatie met Trump te gebruiken om aan zijn corruptieproces te ontsnappen. Zelfs als de oorlog met Iran eindigt in een duidelijke militaire overwinning, zal het politieke landschap van Israël waarschijnlijk niet drastisch veranderen. Veel Israëli's vrezen dat Netanyahu zal proberen een electoraal succes te gebruiken om democratische instellingen verder te verzwakken. En daarmee tegelijkertijd de agenda te versterken van extreem-rechts, de kolonistenbeweging en ultraorthodoxe partijen.

Onze politieke taak

De taak na de oorlog voor aanhangers van vrede en democratie in Israël - ongeacht de uitkomst ervan - is om alle oppositiegroepen te verenigen. Om zo de gevaarlijke rechtse regering onder leiding van Netanyahu te vervangen.

De brede burgerbeweging die de straten van Israël bijna een jaar vóór 7 oktober ter verdediging van de democratie vulde, blijft zich vandaag verzetten tegen Netanyahu en zijn extremistische partners. Tegelijkertijd heeft het oppositiekamp nog steeds moeite om een politiek alternatief te presenteren. Het blijft verdeeld en mist verenigd leiderschap, evenals een duidelijk beleid ten aanzien van zowel de Arabische wereld als de onopgeloste Palestijnse kwestie.

Ondanks deze moeilijkheden moet het democratische kamp zich verenigen en Netanyahu’s regering wegwerken. Samenwerking met Mansour Abbas is essentieel. Hij is leider van de partij "Verenigde Arabische Lijst" in de Knesset en vertegenwoordigt de brede politieke beweging van de Arabische gemeenschap in Israël. Deze beweging is van groot belang om een democratische meerderheid veilig te stellen en te voorkomen dat Netanyahu terugkeert naar de macht voor een volgende destructieve termijn.

Da'am roept al haar leden en aanhangers op zich politiek te mobiliseren om een einde te maken aan Netanyahu’s heerschappij en een politieke transformatie in Israël teweeg te brengen. Zelfs als de regering die hem vervangt niet volledig het vredesprogramma van Da'am overneemt, zou het een cruciale verandering betekenen. Eén die de Israëlische democratie beschermt en de voorwaarden schept voor diepere processen die uiteindelijk de weg zouden kunnen openen naar een rechtvaardige Israëlisch-Palestijnse vrede.

* Vertaling en bewerking van Iran’s Regime Is Now Paying the Price for Its Strategic Mistake in Backing Hamas’s October 7 Attack. 15 maart 2026 - Da'am Workers Party.