Terug naar hoofdinhoud
  • 25 februari 2026

Over zwijgen gesproken

Hans Boot

Op mijn vorige bijdrage aan Konfrontatie digitaal (Jongeren) Forum voor Democratie kreeg ik kritische reacties als: "Besteed toch geen aandacht aan deze obscure extreemrechtse organisatie - door dat wel te doen, hoe kritisch ook, versterk je de normalisering en maak je er een gewone partij van."

De bezwaren gingen verder. Al of niet bedoeld, zou die normalisering de valse suggestie oproepen dat het hier gaat om een organisatie die een reguliere (partij)politieke stroming vertegenwoordigt en als gevolg daarvan erkenning verdient. De deelname aan het parlementaire systeem, landelijk en gemeentelijk, zou dat bewijzen. Kortom, met aandacht aan extreemrechts ligt de onderschatting op de loer.

Tegenwicht

De aanbevolen remedie was: 'doodzwijgen', geen druppel aandacht: een 'cordon sanitaire', een isolatie als een besmettelijke ziekte. Dat ter bescherming van een democratische samenleving. Goed bedoeld, maar zeker op termijn, ook internationaal, onwerkbaar gebleken. Immers, waar ligt de grens? Neem de VVD. Een partij die in haar overlevingsdrift ter onderscheiding van de versplinterde PVV, JA21 en de min of meer ontbonden BBB, bereid is geweest een uitgesproken rechts kabinet van de grond te trekken. Een kabinet dat niet vies is van 'remigratie': wie economisch niet beslist noodzakelijk is, moet Nederland verlaten of komt er niet in. Een verlichte vorm van de door Wilders en Baudet (en zijn opvolgster De Vos) aangehangen complottheorie van 'omvolking'. Een theorie die beweert dat 'boosaardige krachten' de immigratie bevorderen om de 'inheemse bevolking' uiteindelijk te vervangen.

Maar daar blijft het niet bij. Extreemrechts verdedigt het particulier eigendom, de economische vrijheid, concurrentie en private winsten, kortom de kapitalistische productiewijze. Met als gevolg dat het van 'de miljardairs' weinig te duchten heeft. Een reden te meer om niet te zwijgen. Wie toch nog aarzelt: bij het televisieprogramma "Kiespijn", 23 februari jongstleden, werd nog eens benadrukt dat scholieren hun voorkeur uitspreken voor het extreemrechtse gedachtegoed. Kennelijk, mede als gevolg van het zeer actieve Forum voor Democratie in de wereld van de sociale media. Tijd voor een tegenwicht.

PVV en FVD

Anders dan bijvoorbeeld de PVV kent Forum voor Democratie (FVD) leden, een bestuur en een jongerenorganisatie. De laatste richt zich met name op studenten. Niet alleen om leden te werven, maar ook om potentiële partijfunctionarissen te rekruteren. In een uitgebreid artikel volgt Het Parool, 7 februari jongstleden, enige tijd de nauw aan Forum voor Democratie verbonden, oprichter van de Vrijmoedige Studentenpartij (VSP). "Hij teistert al drie jaar lang studenten en medewerkers van de Vrije Universiteit. Hij zingt naziliedjes, intimideert, vernielt, bedreigt, mishandelt en raakt mensen ongewenst aan. Maar wie zich meldt, hoeft niet op steun te rekenen vanuit de universiteit." De laatste zin is overigens veelzeggend, over vrijmoedigheid gesproken.

Zowel de PVV als het FVD nemen deel aan de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart aanstaande. De PVV in 31 gemeenten, niet Rotterdam en Amsterdam, wel Den Haag en Maastricht. Het FVD in meer dan honderd steden, waaronder alle de hiervoor genoemde. In Amsterdam sluiten de meeste partijen elke vorm van samenwerking met het FVD uit. De SP (twee van de 45 zetels) wijst het 'doodzwijgen' af, zij het zonder tot 'normalisering' over te gaan: "Het is schadelijk als extreem-rechts alleen in een door zichzelf gecontroleerde context haar ideeën uit, zonder te worden tegengesproken. Het uitsluiten van FVD versterkt alleen maar het idee van 'elite-politiek', waarmee we onbedoeld de zuil die FvD aan het bouwen is versterken."

Wereldwijd

De toespitsing op de PVV en het FVD in mijn weerwoord tegen een eerdere kritiek doet onvoldoende recht aan het brede terrein dat extreem rechts bestrijkt. De normalisering doet haar werk. Niet alleen dat partijen als Ja21 en BBB in en buiten de parlementaire kanalen hun bijdragen leveren, maar vooral ook dat we wereldwijd te maken met extreem nationalisme, racisme, autocratie, georganiseerde haat en leugenachtigheid, oorlogszucht en dreiging met (militair) geweld. Daar valt niet over te zwijgen.