Oorlogskabinet verdient oorlogsverklaring

Het kabinet-Jetten is een oorlogskabinet. Dat kabinet verdient van onze kant een oorlogsverklaring, en bijbehorende bestrijding. Aan de slag, dus. Op naar dat nare Malieveld – en veel verder dan dat.

Het nieuwe kabinet is een oorlogskabinet in twee betekenissen. Allereerst letterlijk. Jetten en zijn ministersploeg trekken miljarden en nog eens miljarden euro’s uit voor wat dan ‘defensie’ heet: het militaire apparaat en wat daar zoal bij hoort. Het oorlogsapparaat dus, want een militair apparaat is er om oorlog mee te voeren. Het feit dat mensen er van uit gaan dat de vijand begint zodat die oorlog ‘verdediging’ is, ofwel ‘defensie’, verandert niets aan het feit dat het hier om oorlog gaat.

Verder is het, bij de verzameling kapitalistische koloniale staten die de kern van de EU vormen en waarvan Nederland er één is, helemaal niet gezegd dat de oorlog waar dat Europa zich in stort perse uit zelfverdediging gevoerd wordt. De oorlog tegen het restant van Joegoslavië – feitelijk Servië en Montenegro - waar Europa en ook Nederland volop aan meedeed, in 1999, was er niet uit zelfverdediging, al diende de Servische onderdrukking van Albanezen in Kosovo nog zo mooi als voorwendsel. Europese staten hielpen opgewekt mee aan de koloniale bezettingen in Afghanistan en Irak nadat vooral de VS die landen had binnengevallen, in 2001 en in 2003. Nee, Europese oorlogsinspanningen zijn niet per definitie ‘defensief’, en dat geldt ook voor Nederlandse oorlogsinspanningen.

De miljarden voor ‘defensie’ worden nu gerechtvaardigd door de dreigende ‘geopolitieke ontwikkelingen’ zoals dat tegenwoordig heet. Vroeger zei men gewoon: spanning tussen de mogendheden, maar voor alles is een hip woord. Poetins Rusland dreigend vanuit het Oosten, en steeds nadrukkelijker ook Trumps VS vanuit het Westen: er dreigt gevaar. Maar iedereen die serieus denkt dat Rusland op het punt staat dwars door Oekraïne heen te breken, Polen onder de voet te lopen om vervolgens dwars door het Roergebied naar arm klein Nederland door te breken, kletst uit de nek. Je kunt bij de dreiging wel denken aan hacks en sabotage, waarttegen 19 miljard euro’s aan tanks, vliegtuigen en kazernes echter niks helpt.

Maar de echte dreiging heeft vooral te maken met de opmars van fascisten die zich maar al te vaak gesteund weten door hun geestverwanten in het Kremlin – en hun geestverwanten in het Witte Huis. Ook daartegen helpt geen oorlogsvoorbereiding. Wat wel daartegen helpt is: antifascisme, furieuze vastbesloten strijd tegen extreem-rechts waar het maar de kop op steekt, op straten, in media, in parlementen en in regeringen. Antifascisme heeft nog een voordeel: het is goedkoper. Het wordt niet betaald uit afpersing via een zogenaamde vrijheidsbijdrage. Het wordt betaald uit vrijwillige bijdragen van vrijheidslievende en solidaire mensen die gelijkwaardigheid in de samenleving essentieel vinden. Het wordt bedreven door mensen zie zich vrijwillig inzetten voor sociale rechtvaardigheid. Het heeft geen dwang nodig, en dus ook geen dienstplicht. Het hoeft de vrijheid niet af te breken om de vrijheid te verdedigen, zoals het militarisme wel doet. En als antifascisten bestrijden we natuurlijk ook het kabinet waar dat de hardvochtige asielplannen van Wilders en Faber gewoon doorzet – en vooral ook de fascisten die om nog meer van deze hardvochtigheid staan te schreeuwen. Want ook aan vluchtelingen heeft Jettens kabinet de oorlog verklaard, in de voetsporen van Rutte en Schoof.

Vrijheid verdedigen doe je dus niet door meer militarisme. Integendeel. Bouw het militaire apparaat op – met welk argument of voorwendsel dan ook – en je ondermijnt de vrijheid die je zegt te verdedigen. Bij militarisme horen staatsgeheimen die bewaakt moeten worden, censuur die op die bewaking toe moet zien, disciplinering in de gehele maatschappij. Bij militarisme hoort de zoektocht naar soldaten , die je hetzij moet omkopen via misleidende reclame, hetzij rechtstreeks moet ronselen via dienstplicht. Bij militarisme hoort het in dienst stellen van de gehele maatschappij aan de oorlogsvoorbereiding. Bij militarisme hoort ook het breken van verzet tegen dat militarisme, het smoren van kritiek op dat militarisme of onderdelen ervan. Het staatsbelang vereist dat immers, en precies van dat verderfelijke staatsbelang is het militarisme een extreme uitdrukking. Ik ken geen voorbeelden van staten in oorlog die geen censuur er op na hielden, geen inperkingen van de vrijheid doorvoerden, In Oekraïne worden ook mannen hardhandig van straat geplukt om naar het front gestuurd te worden. Dat Oekraïne zich probeert te verdedigen tegen een verachtelijke agressor en haar koloniale en genocidale praktijken, verandert aan dat wrange feit niets. Oorlog en oorlogsvoorbereiding zijn vijand van de vrijheid, aan welke kant van het front dan ook. Bijdragen daaraan is bijdragen aan onvrijheid.

Daarmee zijn we weer terug in Nederland, waar het nieuwe kabinet de oorlogsuitgaven wil betalen uit bezuinigingen op zorg en AOW, en vooral ook uit een zogeheten Vrijheidsbijdrage, een belasting die vooral armere mensen ‘mogen’ gaan betalen, rijken en bedrijven veel minder. Het Centraal Planbureau CPB rekende de boel door. ‘De coalitie haalt dat geld (voor ‘Defensie’, PS) uit de zorg en sociale zekerheid, maar ook uit een lastenverzwaring voor iedereen (door de coalitie ook “vrijheidsbijdrage'' genoemd). Maar de rekening van die lastenverzwaring komt vooral bij de werkenden terecht, ziet het CPB. Bedrijven krijgen hier ook wel mee te maken maar in veel mindere mate. Mensen met vermogen worden ontzien.’(1)

Het is allemaal tekenend. Het beleid draait om de rijken, om de kapitalistenklasse en hun vrijheid om winstgevend te ondernemen. Arme mensen mogen daarvoor dokken, via die belasting, via een latere AOW-leeftijd, via bezuinigingen op de zorg. Wij krijgen de vrijheid om te verrekken. Rijken en ondernemers krijgen de vrijheid om nog wat rijker te worden op onze kosten. De Vrijheidsbijdrage zorgt ervoor dat wij betalen voor die vrijheid van de rijken om zich te verrijken. Die vrijheid is de onze niet. Ik zie geen enkele reden om er aan mee te werken.

Hier komt ook de andere betekenis in beeld van het woordje ‘oorlogskabinet’ waarmee ik de Jetten-club aanduid. Het nieuwe kabinet bereidt een oorlog voor tegen ons. Tegen werkenden en mensen met een uitkering, tegen mensen met weinig geld, tegen zieke mensen, tegen mensen met wat voor zorgbehoeften dan ook. Enkele koppen: ‘Massale ziekmelding dreigt onder chronisch zieken door plannen regeerakkoord’ lezen we op de website van de Patiëntenfederatie Nederland.(2) ‘Chronisch ziek zijn lijkt onbetaalbaar te worden door nieuwe kabinetsplannen: “een spontaan ijsje zit er niet meer in”’, lezen we bij Een Vandaag.(3) Het Sociaal Cultureel Planbureau schetst een breder plaatje: ‘SCP waarschuwt dat kwetsbaren harder geraakt worden door coalitieplannen’(4).

Bezuinigingen in de zorg. Langer doorwerken vanwege de hogere AOW-leeftijd. Een ‘vrijheidsbijdrage’ vergen van armere mensen, en rijke mensen verregaand ontzien. Dat zijn drie van de lijnen waarlangs de aanval loopt die het kabinet op ons voorbereidt. ‘We’ mogen dus straks oorlog voeren om een maatschappij te verdedigen die zieke mensen laat bloeden, werkende mensen steeds langer uitknijpt en ons allemaal behandelt als inkomstenbron voor oorlogsvoering en winstbejag. Hun oorlogvoering, hun winstbejag – tegenover onze levens.

Het minste wat we kunnen doen is nee zeggen tegen die asociale en bloeddorstige prioriteiten. De volgende stap: elkaar opzoeken en ondersteunen waar we aldus nee zeggen. En dan: samen de strijd voeren waar die zich maar voordoet, of het nu een woonprotest is, een zorgmanifestatie – of de stakingen en demonstraties die vakbonden al voorbereiden tegen de hogere AOW-leeftijd. Voorzitter Piet Fortuin: ‘De actiebereidheid onder werkend Nederland is hoog. We bereiden ons voor op een vol Malieveld als het kabinet deze plannen niet van tafel haalt.’(5) Het Malieveld. Zucht. Als we aan die grasbedekte fuik dan maar wel weten te ontsnappen en de binnenstad in trekken, ME of geen ME.

Het is veelal nog te keurig, de initiatieven die er zijn. Maar het zijn beginnetjes – en de woede is er wel degelijk. Alle reden om die vuurtjes aan te helpen blazen, en hier en daar zelf vlammetjes te ontsteken.

Noten:

(1) ‘Iedereen gaat er op achteruit door coalitieplannen, vooral lagere inkomens´, Nu.nl, 20 februari 2026, https://www.nu.nl/formatie/6386787/iedereen-gaat-erop-achteruit-door-coalitieplannen-vooral-lagere-inkomens.html

(2) ‘Massale ziekmelding dreigt onder chronisch zieken door plannen regeerakkoord’, Patiëntenfederatie Nederland, 24 februari 2026, https://www.patientenfederatie.nl/nieuws/massale-zorgmijding-dreigt-onder-chronisch-zieken-door-plannen-regeerakkoord

(3) Merel Driessen, ‘‘Chronisch ziek zijn lijkt onbetaalbaar te worden door nieuwe kabinetsplannen: “een spontaan ijsje zit er niet meer in”’, EenVandaag, 24 februari 2026, https://eenvandaag.avrotros.nl/artikelen/chronisch-ziek-zijn-lijkt-onbetaalbaar-te-worden-door-nieuwe-kabinetsplannen-spontaan-ijsje-zit-er-niet-meer-in-162868

(4) ‘SCP waarschuwt dat kwetsbaren harder geraakt worden door coalitieplannen’, Nu.nl, 24 februari 2026, https://www.nu.nl/politiek/6387175/scp-waarschuwt-dat-kwetsbaren-harder-geraakt-worden-door-coalitieplannen.html

(5) Hans van Soest, ‘Vakbonden woedend over verhogen AOW-leeftijd en staken overleg met kabinet, Jetten wil toch praten´, AD, 26 februari 2026, https://www.ad.nl/politiek/vakbonden-woedend-over-verhogen-aow-leeftijd-en-staken-overleg-met-kabinet-jetten-wil-toch-praten~ad53315f/