Racistisch geweld in Duitsland

Duitsland heeft al jaren te maken met veel racistisch en fascistisch geweld. De afgelopen weken werden we opgeschrikt door een explosie van geweld, waarbij de media met name met beelden van neo-nazistische skinheads komen. Maar dat het niet om een kleine, geisoleerde groep gaat is duidelijk. Hier volgen twee artikelen over de achtergronden van dit toenemende geweld, over hoe de staat, de Duitse politici en de media met het racisme en het fascisme omgaan. Daarnaast wordt ingegaan op de situatie van links in de BRD. Het eerste artikel is een Duitse discussiebijdrage over de huidige situatie. Het tweede artikel is een interview dat we hadden met iemand uit de autonome Antifa-beweging.

'Duitsland is een gastvrij land voor vreemdelingen en zal het altijd blijven'

(Helmut Kohl op 3 oktober)

Het zijn niet alleen de berichten over racistische aanslagen, over doden en gewonden in elke uithoek van deze republiek, niet alleen de journaalbeelden van dat geteisem in Hoyerswerda, het zijn ook uitspraken zoals hierboven van een ministerpresident, en ook de foto's van het Duitse staatshoofd Von Weizsaecker met kindertjes van asielzoekers op zijn arm, die gevoelens van haat n geweld laten opkomen tegen dit zooitje.

Het is bijna onbegonnen werk om uit de kranten van de afgelopen vier of vijf weken -en dat geldt ook voor zogenaamde links georienteerde kranten- enigermate zicht te krijgen op de huidige maatschappelijke situatie. En toch is dat voor radicaal-links belangrijk. Want anders beland je al snel in het kielzog van sociaal-democratische en groenlinkse pogingen om de boel te sussen. Of je dreigt binnen de kortste keren stuk te lopen in een hijgend actionisme.

Toen op 18 september fascisten in Hoyerswerda begonnen de laatste Vietnamese en Mozambikaanse arbeiders die nog in de stad woonden te terroriseren, vond het Duitse persagentschap een berichtje van twintig tot dertig regels hierover ruim voldoende. Hetzelfde gold voor het ADN. In de voor links doorgaande kranten Taz en Neues Deutschland werd dit bericht nog wel overgenomen, maar werd er verder ook geen aandacht aan besteed: een incident, zoals wel vaker is gebeurd.

Op dezelfde dag deed de minister van sociale zaken van Beieren, naar aanleiding van berichten over typhusgevallen in een opvangcentrum voor asielzoekers in de stad Muenchen, een opmerkelijke uitspraak. Vluchtelingen, zo zei hij, mogen dan wel juridisch aanspraak maken op een asielprocedure in de BRD, maar aanspraak op onderdak kunnen ze niet maken (1). In het al weken durende debat over asielrecht kwam Bondsminister Schaeuble met een nieuw wetsvoorstel: alleen vluchtelingen uit landen die expliciet in een nieuwe wet worden opgesomd, zullen in de toekomst het recht krijgen om een asielaanvraag in de BRD in te dienen (2). En eveneens op dezelfde dag nam de stadsdeelraad-centrum van Hamburg het besluit om niet langer meer asielzoekers op te vangen.

Nog geen week later werd de naam 'Hoyerswerda' een nieuw symbool voor gewelddadige rassenhaat. En tevens is het een uitdrukking voor het feit dat voor het eerst in de geschiedenis van de Bondsrepubliek fascisten onder het toeziend oog van de camera zij aan zij stonden met doorsnee burgers, toen dagen achtereen gezamenlijk woonflats voor asielzoekers en gastarbeiders werden belaagd en aangevallen ... en met 'succes' werd bekroond. Want sinds begin oktober is Hoyerswerda vrij van vreemdelingen, omdat de overheid zich niet in staat achtte de mensen bescherming te bieden en ze derhalve maar 'op transport' naar elders heeft gezet. In het parlement werden vragen gesteld en er werd een debat aan gewijd. Maar de poging om, zoals minister Schaeuble het formuleerde, 'dit exces met een stuk schaamte' toe te dekken lukte niet, en sindsdien worden er elke nacht aanvallen op vluchtelingencentra uitgevoerd, meestal met brandbommen, worden er mensen die er niet-Duits uitzien overvallen. Deze aanvallen lopen inmiddels al in de honderden (3).

In deze situatie is radicaal-links niet alleen gedwongen om zich hiertegen op te stellen maar zal bovendien de vraag moeten stellen in hoeverre we hier met 'een nieuwe maatschappelijke waarde' te maken hebben. Op een paar elementen die bij de beantwoording van deze vraag te pas kunnen komen, willen we hieronder nader ingaan (4).

In de dagen na 'Hoyerswerda' (en eigenlijk al na de brandstiching in een asielzoekerscentrum in Saarlouis) moet een zorgvuldige waarneemster de indruk hebben gekregen dat de BRD geconfronteerd werd met een heel nieuw fenomeen: racistisch geweld, uitgedragen door georganiseerde fascisten, ondersteund niet alleen door skins, die toch al tot die groep werden gerekend, maar ook ondersteund door doodnormale burgers (5). Hele scharen echte en zogenaamde vakkundigen werden in de studio's uitgenodigd om over dit 'nieuwe' fenomeen een verklaring te geven. Systematisch werden daarbij allerlei gebeurtenissen buiten beschouwing gelaten.

Op 1 mei 1990 braken er in Hoyerswerda ernstige ongeregeldheden uit, nadat een viertal Duitsers een Mozambikaanse gastarbeider zwaar hadden gemolesteerd. Bewoners van een nabij gelegen opvangcentrum kwamen het slachtoffer te hulp en hebben zich er tegen teweergesteld. Er ontstond toen een vechtpartij tussen zo'n dertig gastarbeiders en wel honderd Duitsers. De Mozambikaanse gastarbeiders moesten zich uiteindelijk terugtrekken in het opvangcentrum, dat door de aanvallen grote schade opliep. En zo'n 1500 kijklustigen stonden, met merendeels welwillende belangstelling naar de overval van de Duitsers te kijken (6). En in de maand augustus van dit jaar werden in de deelstaat Nordrhein-Westfalen opnieuw -dat gebeurt daar al enkele jaren- Turkse jongeren door Duitsers aangevallen en deels zwaar verwond (7).

Uit de rapporten van de BKA (de Duitse CRI) zijn iets meer cijfers te halen: in de eerste helft van 1990 hebben er een kleine zeventig rechts-extremistische aanslagen plaatsgevonden tegen buitenlanders; hiervan alleen al twintig in Nordrhein-Westfalen. Dit is natuurlijk maar een klein deel van de werkelijke aantallen. Want enerzijds ligt het percentage niet-geregistreerde incidenten tamelijk hoog, terwijl de politie bovendien nog het 'subtiele' onderscheid maakt tussen 'politiek gemotiveerde' overvallen en 'gewone vijandigheid tegen vreemdelingen'. Anderzijds is de belangstelling van de media hiervoor uiterst schamel (9).

Hoyerswerda en Saarlouis kenden dus wel degelijk een traditie (10). Het molesteren van individuele mensen, aanvallen op woningen en opvangcentra voor immigrantem, asielzoekers en vluchtelingen is een alledaags verschijnsel in de BRD. Bovendien gaat het de fascistische groeperingen sinds de Duitse hereniging voor de wind, en dan zowel de militante als de parlementaire partijen. Dit valt zeker wat betreft de militante nazi's af te lezen aan een aantal acties, die qua deelnemersaantal en uitvoering en de officiele becommentariering niet anders dan als 'successen' gekwalificeerd moeten worden. Bijvoorbeeld de 'Rudolf Hess-gedenkmars' die in 1990 in Wunsiedel werd gehouden en in 1991 in Bayreuth, of de begrafensi van (de neergeschoten fascist) Rainer Sonntag in Dresden, of ook de aandacht van de media voor het kraakpand in de Weitlingstrasse in Berlijn en de onbelemmerde propagandareis van FAP-leider Michael Kuhnen en andere fascisten in de voormalige DDR. Behalve de toename van het aantal aanvallen en de groei van fascistische organisaties is het hele politieke klimaat in de Duitse samenleving op twee punten duidelijk naar rechts geschoven ...

het wordt weer allemaal duits ...

and