Theedrinkende populisten

woensdag, 4 mei 2011

Is het terecht dat liberaal Amerika de Tea Party afschildert als een stelletje racistische, homofobe, domme, blanke, lageropgeleide, wapengekke mafketels? En zijn ze slechts de kunstmatige creatie van radicaalrechtse radiocommentatoren, miljonairs en andere usual suspects? Amitai Etzioni, communautaristisch filosoof van beroep en naar verluidt geestelijk inspirator van de ons – politiek – ontvallen Jan Peter Balkenende, waagt het te betwijfelen. In een commentaar in de nieuwste uitgave van Sociology wijst hij er fijntjes op dat grote delen van het Amerikaanse publiek alle reden hebben om boos, gefrustreerd en bezorgd over de toekomst te zijn. Zo’n 16% van de bevolking is werkloos, werkt ver onder het niveau of is totaal gedemoraliseerd en neemt niet eens meer de moeite zich in de werkeloosheidsstatistieken te laten registreren. Tel daar de miljoenen bij op die hun huis zijn kwijtgeraakt of hun pensioen en het is duidelijk dat die woede een objectieve basis heeft – daar zijn geen doldrieste talkradio-hosts met een ernstige aandoening van radicaalrechtse ADHD voor nodig.
 
Waar de Tea Party volgens Etzioni echter de mist ingaat, is het doelwit waar ze zich op richten: de door liberalen tot monstrueuze grootte opgepimpte federale overheid. Het werkelijke probleem, zegt Etzioni, is dat de overheid gegijzeld is door machtige belangengroeperingen en eerder die deelbelangen dient dan het algemene belang. De bail out van de banken waarvoor de rest van Amerika nu moet bloeden, was wat dat betreft de druppel die in dit geval het theekopje deed overlopen. De terechte woede en gekrenktheid die dit genereerde had echter ook anders gericht kunnen worden; het had de start kunnen zijn van een nieuw progressieve beweging. Maar dat had alleen gekund als de progressieve elite, in plaats van de Tea Party te beschimpen, haar energie had gericht op de juiste doelen en de volkswoede had weten te richten op de veroorzakers van de crisis. Deze ‘grote en kostbare strategische fout’, aldus Etzioni, maakte dat de Republikeinen de Tea Party konden beïnvloeden en de frustratie konden kapen en dienstig maken aan de eigen politieke agenda.
 
Etzioni’s analyse heeft veel weg van wat Merijn Oudenampsen hier in zijn laatste column stelde: een links eliteressentiment dat zich tegen de lageropgeleide ontevredenen richt en vooral weerzin weerspiegelt, maakt dat de rechts-populistische strategie om een tegenstelling te creëren tussen een linkse elitaire kerk en lageropgeleide conservatieven wordt bevestigd, in plaats van bevraagd en ondermijnd. Nu zijn het politiek verwarrende tijden, dus dat een religieus en lichtelijk conservatief angehauchte communautaristisch denker in de VS progressief Amerika oproept de pijlen op het economisch establishment te richten om zo een nieuw progressief moment te creëren, moeten we maar niet direct weghonen. En dat een progressief denker als Oudenampsen zo een Atlantisch politiek bedgenoot vindt in een denker die eerder Balkenende inspireerde, moeten we ook maar als teken des tijds interpreteren. De vraag die wordt opgeworpen staat namelijk als een huis. Wat heeft links de boze en gefrustreerde burger te bieden? Het blijft wat dat betreft ongelooflijk en onverklaarbaar dat toen de financiële crisis in zijn volle omvang uitbrak en in Nederland de verkiezingen voor de deur stonden, geen enkele linkse partij in Nederland vol op het orgel is gegaan en rechts heeft weggezet als bankiersvrindjes en – desnoods – vijand van de hardwerkende burger. Links is vergeten wat ideologische strijd betekent, zo veel is wel duidelijk. Waarschijnlijk klopt de treurigmakende conclusie die Bas Heijne onlangs in NRC trok: het verhaal van Geert Wilders over Nederland is kwaadaardig en mist iedere bezieling; maar er is op dit moment geen ander verhaal.

Reactie toevoegen

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Filtered HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type='1 A I'> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id='jump-*'> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.