Goede man

zondag, 5 april 2020

Let vooral vandaag goed op, Godelieve, op deze eerste voorjaarsdag. Want het volk van wereldkampioenen mag niet naar buiten en gaat dus wel naar buiten om wereldkampioen trimmen en joggen te worden. Ze vliegen je om de oren, de joggers, runners, fitters, mountainbikers en wielerfanaten. En de fluimen ook. Nederlanders en binnenzitten, da's net zo'n onmogelijke combinatie als Nederlanders en zwijgen.

Maar je wist waarschijnlijk niet, Godelieve, dat er ook op ons werelddeel een volk als de Japanners is. Mensen met een vacuum om zich heen. In Finland doen ze dat ook, afstand houden. Ze slaan er ook zedig hun ogen neer bij de ontmoeting die dus geen ontmoeting is. Ik . weet niet of Japanners dat ook hebben? En laten die elkaar ook uitspreken? Nooit een syllabe over die van de ander.

Ik heb in Finland gewoond, een aantal jaren. Totdat het leven me weer naar een ander land bracht. In een stadje ten noorden van Helsinki. De Finnen dachten dat ik er kwam om Hongaars te doceren, de taal van mijn moeder. Ze hebben hun taal gemeen met de Hongaren. Verder niets gelukkig. Ze herinnerden me niet aan mijn moeder.

Maar ik kwam er niet vanwege het Hongaars. Ik had een piepklein beursje gekregen van een Duits instituut voor vergelijkende taalwetenschap. Daarmee ging ik een boek schrijven over Irwin Goodman. Die was geboren in dat stadje. Irwin Goodman was een zanger uit de jaren zestig, een protestzanger zoals toen in de mode was.

Mijn project was snel voorbij. Irwin Goodman bleek alleen in het Fins gezongen te hebben en alles dat er over hem geschreven was was in het Fins. Maar bovendien was er al iemand, een Fin, die een film over hem aan het maken was. Aan mij was dus geen behoefte als onderzoeker, en ik had geen behoefte om hen Hongaars te leren. Reden om maar een jaartje in het stadje en in het land te blijven.

Ook al heb ik geen Fins geleerd, ik vond het wel een mooie taal. Klinkt als Japans. En Italiaans. Ze spreken er elke lettergreep volledig uit. Dat doen ze ook in vreemde talen. Ik heb natuurlijk wel leren tellen in de taal. Mijn favoriete radioprogramma heette er Zeeweer. Een overzicht van de ijsvorming aan de kusten van het land. Droge opsomming van plaatsen, gemeten temperaturen, windrichting, ijsvorm en ijsdikte. Veel later hoorde ik dat Irwin Goodman een song geschreven had over Zeeweer.

Maar het beste aan de Finnen is niet hun taal of hun protestsongs, ze blinken uit in ruimte scheppen. Voor zichzelf en voor anderen. Social distancing inderdaad, maar dan zonder de neurotische ondertoon die dat in West-Europa heeft. Finnen hebben noit gebrek aan ruimte. Bouwsels liggen er versnipperd in het rond. Die breken ze niet af als het ongemakkelijk wordt, ze bouwen er dan gewoon weer eentje naast.

Ik heb leren zwijgen in het jaartje Finland. Drie maanden aan een stuk binnengezeten, in de winter van 1999. Uit het raam zitten staren naar de sneeuwstorm en naar Zeeweer geluisterd. Ik heb die film over Irwin Goodman nooit gezien. Maar ik had hem zonder geluid gemaakt...

Eva Bardi