Wat te doen met Europa?

woensdag, 25 mei 2011

Af en toe komt de discussie over de toekomst van Europa en de positie van Nederland daarin weer bovendrijven. De meest recente discussie ging over Griekenland en de euro. De Grieken uit de euro!. Geen cent meer naar Griekenland! oreerde Wilders en delen van sociaal-democratisch links lijken het met hem eens te zijn. Onder invloed van wat men veronderstelt de standpunten van een meerderheid van de bevolking over Europa te zijn,  reageren verschillende woordvoerders van grote massa-organisaties voortdurend defensief op de toenemende eenwording van Europa, de nog steeds toenemende verstrengeling van haar economien en de toenemende macht van 'Brussel'. Niet alleen de nationalistische onderbuikgevoelens bespelende Wilders, maar ook bijvoorbeeld FNV-er Agnes Jongerius doet af en toe een anti-Europese duit in het zakje.

Op 27 november van vorig jaar schreef de FNV een 'brandbrief' aan de Tweede kamer waarin zij protesteerde  tegen de mogelijke besluiten die op de Europese top van 16 en 17 december zouden worden genomen. Kernpunt daarbij was, dat de Europese landen- om de stabiliteit van de Euro te waarborgen- bevoegdheid verlenen aan de Europese Commissie om de landen vanwege die stabiliteit ook te controleren op allerlei factoren, die tot nu toe buiten haar competentie vielen. Zo  wil de Commissie de eurolanden voortaan niet alleen kunnen toetsen op de hoogte van het overheidstekort, de schuld en de inflatie. Ook moeten „knelpunten” die de economische groei van een land beïnvloeden tot aanbevelingen van de Commissie kunnen leiden. Hierbij worden onder andere hervormingen genoemd op het gebied van pensioenen, loononderhandelingen om de concurrentiepositie te versterken, de ontslagbescherming en de flexibiliteit van de arbeidsmarkt. Als de aanbevelingen niet worden opgevolgd, volgen er forse financiële sancties. Jongerius gaf aan,  dat Nederlandse Kamerleden aan de rem moesten trekken bij de minister. De FNV-voorzitter zei  te willen voorkomen dat de voorstellen op de bijeenkomst van Europese regeringsleiders op 16 december zouden worden afgetikt en Nederland verregaande bevoegdheden op sociaal terrein heeft afgestaan zonder dat hierover een breed maatschappelijk debat is gevoerd. Ik heb niet de indruk dat de 'brandbrief' van de FNV veel effect heeft gehad.

En er zijn meer voorbeelden. De SP publiceerde een brochure met als titel 'De klauwen van Europa'. Ondertitel: Brussel, handen af van onze lonen en pensioenen, zorg en sociale voorzieningen!

Vraag voor mij is, wat al die anti-Europa betogen voor alternatief hebben. En wat voor alternatief hebben de voorstanders van meer Europese samenwerking?

De FNV pleit in haar brandbrief voor een 'brede maatschappelijke discussie'. Daar kun je niet tegen zijn. Maar verder stelt de FNV, dat zij voorstander is van een betere naleving van het Stabiliteits- en Groeipact voor de euro. Met andere woorden: het heeft best goede macro-economische kanten, dat neoliberale Europa met haar rigoreus Europees gecoordineerde bezuingingen in de verschillende landen, maar het moet alleen niet te ver gaan. En andere alternatieven? Groen Links  Europarlementarier Marije Cornelissen reageerde op de brandbrief van de FNV. Redenering kort door de bocht: het is goed dat de Europese Commissie wat te zeggen krijgt over de lonen, de pensioenen en het sociale stelsel, want dan kan er tijdig ingegrepen worden met hervormingen (lees: bezuinigingen) zodat het stelsel van sociale voorzieningen in alle landen betaalbaar blijft en de stabiliteit van de euro en economische groei  is gegarandeerd. Dat leidt tot meer welvaart en dit is in het belang van alle Nederlanders. Vergelijkbare redeneringen worden gehouden door de regeringspartijen VVD en CDA en D'66.

Dus eigenlijk moeten wij burgers kiezen voor een van de volgende drie standpunten.
Mogelijkheid 1:  je terugtrekken op een soort nationaal bastion, waarbij 'wij Nederlanders' onze individuele welvaart verdedigen tegen de langzaam in ellende wegzakkende rest van de wereld. Een soort virtuele muur aan onze grenzen, die de boze buitenwereld buiten houdt. De politie is voortdurend bezig ook rond onze grote steden zo'n virtuele muur aan te leggen om ongewenste in armoede levende indringers, misdadigers en ander tuig buiten de deur te houden door registratie van alle in steden binnenkomend verkeer. Dit schijnt de 'nodale politie' te heten. En er zijn trouwens niet alleen virtuele muren, maar ook zichtbare. Overal in het land verrijzen door water en muren omgeven villaparken met een toegangshek, de  'gated communities'  waar de rijken zich terugtrekken. Zij verplaatsen zich over snelwegen van de ene virtueel of reeel ommuurde leefruimte naar de andere. Met buurlanden waar de bevolking het voor een groot deel ook rijk heeft willen wij samenwerken, maar dan houdt het op. Mogelijkheid 2: wel internationale samenwerking, de blik open naar de wereld, maar dan moet je het neoliberalisme van de zogenaamde vrije markten in het algemeen en het neoliberale Europese project in het bijzonder enthousiast omarmen. Overigens past ook in deze visie wel het concept van de ommuurde leefruimten. Door een open internationale kapitalistische markteconomie te willen, is de armoede en ellende dichter bij je deur, bij wijze van spreken in dezelfde buurt, en daar verdedig je je ook tegen met ommuring van je leefruimten. Mogelijkheid 3 is, dat je een beetje schippert tussen bovengenoemde twee standpunten. Een beetje toegeven aan de populisten van rechts, toch ook Europese samenwerking willen in het kader van de zogenaamd noodzakelijke bezuinigingen en het Euro-stabiliteitspact.

Hum. Toch eens kijken, of er ook andere mogelijkheden zijn. Wat zich in mijn ogen in de discussie tussen de rechts-nationalistische populisten in de Europese landen en de wanhopige pogingen van sociaal-democratisch links begrip te kweken voor Europa wreekt is het ontbreken van een Europees alternatief. De Europese vakbonden zijn hopeloos verdeeld. Pogingen alternatieven op te bouwen op Europees niveau lijken grotendeels vooralsnog gestrand. Het Europees Sociaal Forum leidt een kwijnend bestaan. Europees gecoordineerde sterke oppositie en emancipatiebewegingen bestaan niet. In mijn ogen is een van de redenen voor de in mijn ogen vaak zwakke verdediging van 'links' tegen de opkomende rechts-populistische stromingen in veel Europese landen ook het ontbreken van een Europees alternatieve oppositie tegen het concept van een neoliberaal Europa.

De strijd tegen groeiende maatschappelijke verdeeldheid en de verpauperering van een deel van de bevolking begint in mijn ogen met de belangenbehartiging van de onderliggende groepen. Daarbij kunnen we in mijn ogen enerzijds een verband leggen tussen individuele belangenbehartiging en belangenbehartiging voor groepen uitkeringsgerechtigden en werkenden gericht op bepaalde bedrijven en uitkeringsorganisaties, en anderzijds een strijd voor sociale grondrechten op Europees niveau. Er moet een verband worden gelegd tussen de dagelijkse leefsituatie van de mensen en hun strijd om te overleven en het neoliberale beleid. Het is immers dat beleid dat voor een groot gedeelte bepalend is voor de dagelijkse problemen.

In verschillende landen worden initiatieven ontwikkeld om dit vorm te geven. 'Organizing' praktijken waarbij kenmerkend is dat niet bepaalde vakbondsbestuurders leiding geven aan de acties maar dat zij ondersteunend optreden bij acties die door betrokkenen zelf worden opgezet. Daarbij wordt nadrukkelijk steun gezocht bij de rest van de samenleving door coalities van actievoerders en maatschappelijke organisaties. Daarbij is de notie van je terugtrekken op een nationaal bastion bij de acties die je voert voor mij geen optie; je kunt in mijn ogen het beste- hoe moeizaam dat misschien soms ook gaat-  aansluiting zoeken bij activisten in andere landen die met vergelijkbare vormen van liberalisering en kapitalistische marktwerking te maken hebben. Alleen door die vormen van samenwerking kunnen multinationale ondernemingen daadwerkelijk bestreden worden en kan op Europees niveau een alternatief worden ontwikkeld voor het neoliberale project.

Op zaterdag 7 mei organiseerde de SP een 'solidair dag' in Amersfoort. De strijd van de schoonmakers, de stand van de strijd binnen bedrijven en sectoren en de Europese aanval op de lonen, pensioenen, zorg en sociale voorzieningen stond centraal. Dennis de Jong (SP-er in het Europees Parlement) sloot af met een schokkend verhaal over in Brussel bekokstoofde financieel-economische afspraken waardoor ook in ons land de mogelijkheden van toekomstige kabinetten en van de vakbonden zullen verdampen om de positie van de gewone mensen nog te kunnen verbeteren. Dat was ook waar Jongerius met haar 'brandbrief'  tegen protesteerde. Daarom zouden we nu als de donder actie moeten voeren om te voorkomen dat Rutte met zijn handtekening ons lot bezegelt. Prima, die kritiek op een neoliberaal Europa, maar met alleen nee zeggen tegen Europa komen we er niet. De strijd in de bedrijven en instellingen zal verbonden moeten worden met de ontwikkeling van een Europees alternatief, waarbij op Europees niveau gemeenschappelijke eisen gesteld gaan worden op het gebied van lonen, uitkeringen en voorzieningen, om te beginnen een voor alle landen geldende Europese norm van het sociale minimum.

Dit is in mijn ogen de enige uitweg uit het duivelse dilemma dat de huidige politieke stromingen ons burgers proberen op te dringen.

Reactie toevoegen

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Filtered HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type='1 A I'> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id='jump-*'> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.