Gevolgen nieuwe regeringsbeleid voor verarming in Nederland

maandag, 28 maart 2011

Je kunt verschillende indicatoren gebruiken om de trend naar meer armoede in Nederland in te schatten en een voorspelling te doen over de toekomst. Indicatoren zijn o.a.het aantal mensen met (problematische) schulden, de toestroom naar de voedselbanken, dakloosheid en huisuitzettingen, werkloosheid, toename van de kleine criminaliteit, etc. De opeenvolgende regeringen hebben tal van maatregelen genomen om te bezuinigen op de sociale zekerheid en om de toegang ertoe te beperken.
Gemeenten hebben vervolgens een veelheid aan maatregelen genomen om de ontwrichtende gevolgen van een toenemende verarming van een deel van de bevolking te bestrijden. Wat betreft de situatie van verarming zou je kunnen zeggen, dat weliswaar de toestroom naar de voedselbanken toeneemt, maar dat een erg dramatische stijging van mensen in grote moeilijkheden zoals huisuitzettingen en dakloosheid uitblijft. Er was tot nu toe geen explosie van problemen op grote schaal en er is ook geen collectief verzet op grotere schaal tegen de verslechteringen, zowel op het gebied van inkomen als op het gebied van repressie. Al moet ik er onmiddellijk bijzeggen, dat wat betreft bovengenoemde indicatoren wel alle seinen op rood staan. Zo heeft in Amsterdam de helft van de 35.000  huishoudens met een bijstandsuitkering problematische schulden, waar ze niet uitkomen. Maar op een bevolking van de stad van ruim 700.000 inwoners is de groep die echt slecht zit statistisch gezien nog een minderheid. In Amsterdam leven 70.000 huishoudens op een totaal van een half miljoen van een minimuminkomen. En een deel daarvan kan wel rondkomen.

Redenen
Ik denk dat dat twee redenen heeft. Ten eerste hebben veel minima kleine reserves of kunnen ze een inkomensachteruitgang opvangen door op zich eigenlijk noodzakelijke uitgaven te schrappen. Uit de armoedemonitoren in Amsterdam blijkt, dat ongeveer de helft van alle minima in de loop der jaren in het verleden een kleine spaarpot had opgebouwd, waarbij je moet denken aan enkele duizenden euro’s, dus het gaat niet om grote bedragen. Vaak hebben ze die kleine spaarpot opgebouwd toen ze nog werk hadden en bijvoorbeeld in Amsterdam kunnen jaarlijks enkele honderden bijstandsgerechtigden hun reserves aanvullen door meestal kleine erfenissen van ouders die overleden zijn of van andere familieleden. Ten tweede merk ik dat mensen uitgaven schrappen. Zoals een internetaansluiting die ze nog hadden of thuis geen koffie meer drinken omdat het afgelopen half jaar de koffie een euro duurder is geworden. Ook kunnen sommige mensen een beroep doen op hun omgeving, ouders, vrienden, buurtbewoners voor een kleine financiele ondersteuning extra of voor hulp.

Ten tweede zijn mensen murw geslagen door alle repressieve maatregelen die de afgelopen jaren op hen afgekomen zijn. Door de stigmatisering van uitkeringsgerechtigden in de publiciteit, de dreigende taal van politici en de veelheid aan maatregelen treedt er een proces van gewenning op, hoewel je er nooit echt aan zult wennen, waarbij mensen denken: ik zoek de redding voor mijn eigen hachje, samen verzetten helpt toch niet. En de mensen zijn erg bang. Bang hun uitkering te verliezen, bang op straat komen te staan.

Kabinetsbeleid
Vooral wat die kleine reserves van de minima betreft is het kabinet Rutte erop uit, die ook af te romen. Dus er worden maatregelen genomen om in feite de uitkeringen verder te verlagen, bij specifieke groepen de uitkering af te schaffen, bijvoorbeeld door vervanging in verschillende sociale zekerheidswetten van de partner toets door een toets op het huishoudinkomen. Dit gaat zowel in de nieuwe regeling gelden voor AOW-ers, Wajongers en bijstandsgerechtigden. Er zullen schrijnende situaties ontstaan waardoor bijvoorbeeld ouders die uit ouderliefde een kind verzorgen met het syndroom van Down en die de maatschappij daarvan ontlasten te maken krijgen met een forse inkomensachteruitgang. Hoofden van een-ouder gezinnen ook.  Het zal steeds meer de kant opgaan waarbij mensen die in armoede leven een beroep zullen moeten doen op de charitas om te overleven. Het valt niet te voorspellen, in hoeverre wellicht op kleine schaal- mensen hierdoor toch nog geholpen zijn, en hoeveel mensen daadwerkelijk na opsoupering van de laatste reserves en zonder een vrienden of familiekring in moeilijkheden zullen komen. Maar ik verwacht dat op termijn met het nieuwe kabinetsbeleid, waarbij fors wordt gehakt in de sociale zekerheid, vooral voor de onderkant er een explosie zal zijn van aantallen verarmde mensen, die over straat zwerven of een beroep doen op noodopvang. Ook ontstaat er een druk op de criminaliteit, in die zin, dat meer mensen uit wanhoop zullen kiezen voor een illegaal bestaan om aan eten en geld te komen.


Gemeenten
De gemeenten hadden tot nu toe een soort dam opgeworpen. Misschien niet om de verarming daadwerkelijk te bestrijden en de mensen een nieuw perspectief te geven, maar wel als het gaat om het beperken van de ontwrichtende gevolgen die verarming in zich heeft. Of anders gezegd: uit het oogpunt van handhaving van de openbare burgerlijke orde was het beleid succesvol. Het Plan van Aanpak Maatschappelijke Opvang (2006-2013) van de vier grote steden (G4) en het Rijk heeft bijvoorbeeld als doel de leefsituatie van dak- en thuislozen te verbeteren en daarmee de vaak gepaard gaande overlast en criminaliteit tot een minimum te beperken. Bijna 4000 daklozen in Amsterdam, 90% van het totale aantal, zitten in een persoonsgericht traject (maatwerk in ondersteuning en zorg leidend tot een zo zelfstandig mogelijk bestaan) en tegen de landelijke trend in is het aantal uithuiszettingen de laatste jaren in Amsterdam met 36% gedaald. Bovendien zijn de overlastcijfers in de stad drastisch verlaagd. Ik voorspel dat door het nieuwe kabinetsbeleid de dam die de gemeenten opgeworpen hebben zal worden doorbroken. Het nieuwe welzijnswerk van de ook bezuinigende gemeenten is, dat allerlei ondersteuning en hulpverlening die eerst door professionals gedaan werd nu door vrijwilligers gedaan moet worden. Het valt echter te voorzien dat dit niet gaat lukken. Vrijwilligers kunnen nooit professionele hulpverleningsorganisaties volledig vervangen.

De rechtsstaat
Op deze ontwikkelingen zal worden gereageerd in een vicieuze cirkel van actie en reactie, waarbij steeds strengere, repressieve maatregelen zullen worden ingevoerd om de negatieve gevolgen van de bezuinigingen op te vangen. Dit betekent een verdere afbraak van de rechtsstaat die nu al aan erosie onderhevig is en de invoering van een autoritaire staat. Zie daarvoor mijn commentaar op http://www.solidariteit.nl/commentaren/com-167_13-3-2011.html

Reactie toevoegen

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Filtered HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type='1 A I'> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id='jump-*'> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.