Een spook waart door Europa...

woensdag, 23 november 2011
Auteur
Bas van der Plas

Hoeveel waarde machthebbers aan 'democratie' hechten mag wel blijken uit het feit dat er nu zowel in Griekenland als in Italië niet door het electoraat gekozen regeringen aan de macht zijn gekomen. Regeringen van technocraten. In Griekenland kan er zelfs gesproken worden van een nieuwe dictatuur. Dit keer niet vanuit het leger, maar vanuit de bourgeoisie. Wat is het verschil?

In Griekenland, ooit bakermat van de democratie, werd Lukas Papademos tot regeringsleider benoemd in een overgangsregering. Papademos is een voormalig vicepresident van de Europese Centrale Bank die een belangrijke rol speelde om Griekenland in de eurozone te krijgen. Maar zijn benoeming tot  regeringsleider is van een hoog ondemocratisch gehalte: de man was niet eens lid van het Griekse parlement en dus nooit op democratische wijze gekozen.
Papademos en zijn overgangsregering hebben maar één missie: de door de Europese Unie vereiste bezuinigingsmaatregelen doorvoeren waardoor de Griekse bevolking, voor een groot deel bestaande uit arbeiders en kleine boeren, kan opdraaien voor de crisis van het kapitalisme die is veroorzaakt door de machthebbers en de banken. 
Hoe lang de overgangsregering aan de macht zal blijven is onbekend. Er is geen datum vastgesteld voor nieuwe algemene verkiezingen. Die zullen pas plaats gaan vinden wanneer de bezuinigingsmaatregelen zijn aangenomen in het Griekse parlement en onomkeerbaar in werking treden.

In de afgelopen maanden is meerdere malen duidelijk gebleken dat de grote meerderheid van de Griekse bevolking radicaal tegen de bezuinigingen is. Dat leidde al tot hevige gevechten in de straten van Athene en andere steden. Daaruit kan de hoop geput worden van het begin van een revolutionaire strijd. Het vooruitzicht is dan dat deze 'overgangsregering' zal functioneren als een instrument om het Griekse leger en rechtse krachten in stelling te brengen tegen de opkomende klassenstrijd en er een gewapende repressieve junta aan de macht komt.

De Griekse burgerlijke democratie werd buitenspel gezet door de as Berlijn-Parijs (de as Merkel-Sarkozy, ook wel Merkozy genoemd) die hevig verontwaardigd en geschokt reageerde toen de vertrekkende Griekse premier Papandreou aankondigde dat hij van plan was om het bezuinigingsprogramma van de EU in een referendum aan het Griekse volk voor te leggen om uiteindelijk een democratisch genomen besluit te krijgen. Maar de as Berlijn-Parijs stond op het standpunt dat de essentie van de macht de dictatuur van de bezittende klasse is. Aan de bevolking zou geen enkele keuze worden voorgelegd. Binnen 48 uur veranderde Papandreou van mening en beëindigde zijn politieke carrière. 
Het is inmiddels ook in heel Europa duidelijk dat de maatregelen die genomen moeten worden om het Europese kapitalisme te 'redden' zo drastisch en omvangrijk zullen zijn dat ze nooit op basis van enige consensus uitgevoerd kunnen worden, zeker niet langs de weg van democratische besluitvorming door gekozen politieke partijen. 

De enige manier waarop er nog strijd geleverd kan worden is langs buitenparlementaire weg, waarbij de pas opgekomen 'Occupy'-beweging een nieuwe vonk kan zijn waaruit de vlam ontstaat. De gevestigde politieke partijen hebben al lang hun machteloosheid bewezen, zij kunnen en willen niet het voortouw nemen in het verzet en zijn nog slechts verlengstukken van de kapitalistische staat die repressie tot haar credo heeft gemaakt. En de 'democratische' verkiezingen waarin deze politieke partijen participeren zijn al lang tot een farce geworden waarin 'stemmen'  hetzelfde als 'toestemmen' betekent, dat wil zeggen toestemmen in de repressieve rol van de staat. Van rood, via groen, blauw en bruin spelen alle partijen deze rol in het parlementaire circus. Een bijrol bij de hoofdrol voor de machthebbers, zo is gebleken. 
Ook in Italië moeten draconische bezuinigingsmaatregelen ingevoerd worden. Ook daar vindt een massale aantasting plaats van salarissen, pensioenen, uitkeringen, het onderwijsstelsel en de gezondheidszorg. Ook daar werd een technocratische regering in het leven geroepen, onder leiding van een ander voormalig kopstuk van de Europese Unie, Mario Monti, ooit EU-commissaris. Monti werd benoemd tot 'senator voor het leven' door de Italiaanse president Napolitano, cynisch genoeg de eerste president van Italië die lid is geweest van de PCI, de Italiaanse communistische partij. Maar het is zeker dat een Italiaans bezuinigingsprogramma op minstens zoveel verzet vanuit de bevolking zal stuiten als in Griekenland gebeurt. In  andere landen zullen de bevolkingen volgen in dat verzet.

In Griekenland, Italië, Portugal, Spanje, Frankrijk, Ierland en Groot-Brittannië zijn de plastic kogels, waterkanonnen, traangasgranaten, pantserwagens en gewapende manschappen al door de staat is stelling gebracht om op harde wijze het verzet te breken. Daar is men de politiek van de fluwelen handschoen al voorbij en is men bereid met ijzeren vuist de basisrechten van de bevolking verder te ondermijnen en een staatsdictatuur in te stellen. In heel Europa is deze stemming voelbaar. Het enige daadwerkelijke antwoord kan de strijd van onderop zijn, met doorbreking van het geweldsmonopolie van de staat, die moet leiden tot de vervanging van een failliet kapitalistisch stelsel in een Europese planeconomie die tot taak heeft te voorzien in de behoeften van de bevolking en niet in de superwinsten voor de rijken.

Bas van der Plas