Illegale solidariteit

Het zal niemand ontgaan zijn dat de problematiek van de geillegaliseerde medebewoners van deze trieste polder weer prominent op de publieke agenda is komen te staan. Dat is in de eerste plaats natuurlijk de verdienste van de 'illegalen' zelf, die een staaltje (zelf)organisatie te berde hebben gegeven waar menig actiegroep een les van kan leren. Steeds weer zijn ze met tentenkampen gekomen, en ze weigerden om zich uit elkaar te laten spelen en evenmin wilden ze zich met een humanitair kluitje in het riet laten sturen. Liever ontruimen en (met gevaar van eindeloze opsluiting in uitzetbajessen) gearresteerd worden, dan weer onder te moeten duiken.

In Den Haag en Amsterdam werd er ook meerdere malen een demonstratie georganiseerd. Daarbij stond voorop dat ze geen tijdelijke en individuele pseudo-oplossingen eisten, maar een politieke beslissing tot legalisatie van iedereen die in dezelfde positie zit. De migranten kregen daarbij van alle kanten steun; mensen die spullen en eten kwam brengen, maar ook honderden mensen die demonstreerden om solidariteit te betuigen. Uiteindelijk werden beide kampen hardhandig ontruimd. Zoals in Nederland gebruikelijk, werd gepoogd de ontruimingen te verkopen als voor hun eigen bestewil. Het zou te koud zijn om nog te kamperen, en de omstandigheden in de kampen zou erbarmelijk zijn. Daar hadden de autoriteiten zelf voor gezorgd, maar dat werd er niet bij verteld.

Toen de ontruiming daadwerkelijk plaatsvond, kwamen zowel in Amsterdam als in Den Haag solidaire activisten in de weer om te proberen de politie tegen te houden. Geweldloos maar gedecideerd haakten ze in om de politie tegen te houden. Mede daardoor kon de ontruiming uitgroeien tot een voor de autoriteiten pijnlijk politiek moment, die zichtbaar maakte hoe er midden in de winter met onschuldige mensen omgesprongen wordt. Voor het eerst sinds lange tijd was de situatie waarin geillegaliseerde migranten zich bevinden prominent in het nieuws. En ook was het lang niet voorgekomen dat honderden mensen van allerlei gezindten zich in woord en vooral daad met hen solidariseerden.

Dat verklaart dan ook de ‘spin’ die de burgemeesters van de betreffende steden inzetten om de aandacht van hun schandaal af te leiden. De solidaire demonstranten zouden in hun ogen alleen maar uit zijn geweest op knokken met de politie, en dat ‘over de ruggen van de asielzoekers heen’. Te belachelijk voor woorden natuurlijk, maar een groot deel van de media genoot er zichtbaar van en tetterde het verhaal lustig verder. In NRC-Handelsblad kreeg de Amsterdamse burgemeester Van der Laan een halve pagina om verdenkingen en bedreigingen richting demonstranten te spuien.

Natuurlijk hebben ze veel liever dat de illegalen zich na wat knuffels gewillig af laten voeren, en liefst ook nog dankbaar zijn voor hun pseudoliefdadigheid, en zich weer naar alle hoeken van het land laten afvoeren, zoals de bedoeling was. Illegalen die zich schrap zetten en hun mond open doen, en mensen die hen daarin steunen, moeten echter zo hard mogelijk gecriminaliseerd worden. In dit geval werd de getoonde solidariteit in zijn geheel gecriminaliseerd, want er vond vanuit de demonstranten niet meer dan geweldloos verzet plaats. Hoewel we de laatste tijd veel gewend zijn, heeft deze hetze daarmee toch een nieuwe kwaliteit bereikt. Waar het vroeger normaal gevonden zou zijn, dat linkse activisten zich voor zo’n zaak inzetten, kan dat kennelijk nu zonder veel weerwoord verdacht en afkeurenswaardig bestempeld worden.

Het is te hopen dat het niet werkt en dat de geest nu goed uit de fles is. Het mooiste antwoord zou zijn als er de volgende keer duizenden mensen op de noodkreten afkomen. Of dat er geen noodkreten meer nodig zijn, natuurlijk...

Kees Stad