Anarchisme, kan dat wel?

zondag, 12 januari 2020

Samenleven zonder staat? Kan dat wel? Samenleven zonder staat én zonder kapitalisme (in Europa is anarchisme altijd anti-kapitalisme geweest)? In principe kan het natuurlijk. Alles kan immers. Duizenden stammen wereldwijd leven zonder staat en zonder kapitalisme. Zijn die stammen dan 'minder' dan wij hier in het westen? Zijn wij de 'beste' stam?

Als je geen anarchist bent, ga je er dus ergens vanuit dat het westerse, liberale verlichtingsdenken per definitie superieur is ten opzichte van de rest van de wereld. Ook marxisme ging daar min of meer van uit, als post-liberale stroming die wel ook gestoeld was op de idealen van de verlichting (de wetenschap zal de mensen verlichten).

Maar anarchisme staat buiten die twee tradities. Eigenlijk is het haast een soort anti-liberalisme, anti-vooruitgangsdenken. Anarchisme hoeft niet per se vooruit, het wil ook best stil staan. Als de mensen het maar zélf doen, dat stil staan. Misschien is anarchisme te linken aan iemand als Rousseau en zijn idee van de 'edele wilde'. Ook een post-liberaal, romantisch idee. De mens is van nature goed, de staten en instituten overwoekeren hem/haar. Iets waar een 'anarcho primitivist' het zeer mee eens zou zijn. De 'primitieve mensen' hebben het ware leven in handen, wij in de moderne wereld daarentegen leven een artificieel en eerloos leven. Een leven van plastic, dat aan ons voorbij gaat en waar wij geen controle over hebben.

Anarchisme, kan dat wel?

Tuurlijk kan dat, maar het gaat je niet gratis gegeven worden. Kan jij zwarte band karateka worden? Tuurlijk kan jij dat, het gaat je alleen liters bloed, zweet en tranen kosten. De weerstand zal enorm zijn, je zal vele blauwe plekken incasseren. Kan je buiten de staat om leven? De weerstand was altijd massief en zal dat altijd blijven. Het zal vele gebroken botten en boetes opleveren. De meeste mensen vinden namelijk dat je wél binnen een staat moet leven en zij zullen met agressie reageren. Echt argumenten daarvoor, voor dat binnen een staat leven,hebben ze natuurlijk niet, maar ze vinden wel dat het zo hóórt. Je hoort gewoon van je land te houden en je staat te aanbidden en de hielen van de baas te likken. Dat is geen doordachte redenatie, maar een gevoelskwestie. Statisme is een gevoel. Of het nou een rode staat is, of een rechtse staat, het is gebaseerd op gevoelens en aannames.

Dus kan het, dat anarchisme van je? Wij eisen het onmogelijke, zeiden anarchisten in de vorige eeuw weleens. Wij willen dat wat eigenlijk niet kan, maar wat toch moet gebeuren. Een anarchist ( als hij/zij echt is ) neemt dus heel veel hooi op zijn/haar vork en neemt risico's. Als je het zo bekijkt, dan is je beste vriend nayakosadashi misschien wel een salon-anarchist. Maar ja, wie is dat niet, in Nederland ? En doet het ertoe? Daar ga ik niet over.

Anarchisme is als die Spanjaard die gek was en tegen windmolens vocht, ik ben zijn naam even kwijt (en heb geen zin om het op te zoeken). Het is romantiek, passie, zou je kunnen zeggen. Het gaat erover dat je dat nastreeft wat haast niet te doen is, maar het vuur brandt zo hevig van binnen dat je toch kiest het te willen doen  Jouw hart staat in vuur en vlam. Het is als met een liefdesrelatie en/of verliefdheid. Je weet dat je die man/vrouw waarschijnlijk niet zal krijgen, maar je hart staat toch in vuur en vlam. De anarchie is dus een romantische beweging. Het gaat over hartstocht, over verlangen, verbeelding. De anarchie is een liefdesrelatie gebaseerd op passie, wáre liefde en/of lust. Niet op een conventioneel huwelijk, slechts gebaseerd op financieel gewin.

Misschien is de anarchie wel een beetje gek? Gek (of geniaal?) De revolte van het subject, dat eist dat het leven méér is dan wat de buitenwereld van hem/haar wil maken. Men eist meer dan een voorgekauwd leven. Men wil geen robot zijn, geen replica. Men wil niet een saaie bullshit baan, een huwelijk dat gebaseerd is op theorie, vrienden die je laten vallen als het even wat minder met je gaat, voorgekauwde genderrollen waar men zich schijnbaar de hele tijd aan conformeert, staten die je controleren en dirigeren en een baas die keihard in je oor staat te schreeuwen over zaken die buiten jouw staan en die jou niet eens wat aangaan. Mensen willen voor zichzelf leven, niet voor de staat, of de baas. Hoe moeilijk is dat te begrijpen? Blijkbaar is dit heel 'extreem' om te zeggen.

Of anarchisme kan, is nooit een vraag geweest. De vragen zijn meer: wil je het? Hoe wil je het, met wie en hoe ver wil je gaan? Welke organisaties snij je wel en niet aan, snij je überhaupt organisaties/vakbonden aan, of ben je individualist? In hoeverre handel je binnen het 'anarcho' milieu (de zogeheten scene) en in hoeverre wil je concessies doen aan dat milieu, of wil je daar niets mee te maken hebben? Wie vertrouw je wel en wie niet? Wil je binnen de wet blijven, of buiten de wet gaan staan? Zaken die je alleen zélf kan bepalen. Anderen behoren je niet te veroordelen op basis van die keuzes.

Nayako Sadashi